'Erdogan dictator? Hij krijgt de kans niet'

interview | Socioloog Mesut Yegen relativeert sombere geluiden

Wacht nog even, zou Mesut Yegen willen zeggen tegen al diegenen die de zon in Turkije zagen verduisteren. Bij de parlementsverkiezingen behaalde de AK-partij van president Tayyip Erdogan zondag een absolute meerderheid. Critici vrezen dat Turkije nu op het glibberige pad richting dictatuur terechtgekomen is - als het zich daar al niet bevond.

Yegen, als socioloog verbonden aan de prestieuze Sehir-universiteit in Istanbul, is minder somber. "De AK-partij dankt zijn meerderheid aan kiezers die willen dat rust en welvaart in Turkije terugkeren", zegt hij. "Maar dat zijn beslist niet allemaal verstokte Erdogan-fans en ze willen per se niet dat Erdogan zich als een despoot ontwikkelt. Wat ze in de eerste plaats willen is dat er geen coalitieregering komt, want die staat in Turkije symbool voor onenigheid en stagnatie." En volgens Yegen weet Erdogan dat maar al te goed. "Kijk maar naar zijn overwinningsspeech van afgelopen zondag. Daarin stelde hij zich terughoudend op, hij gunde premier Davutoglu diens overwinning, zwaaide lof."

Yegen wijst op het verschil met de verkiezingen van juni. Toen ging het om de vraag of Erdogan via een grondwetswijziging een presidentieel stelsel mocht invoeren waarbinnen hij zelf een grote macht zou uitoefenen. Nu ging het er vooral om of de AK-partij alsnog een meerderheid in het parlement gegund was. De nederlaag in juni was dusdanig dat het presidentiële systeem al direct van tafel was en de onderzoeker acht het onwaarschijnlijk dat Erdogan alsnog zal proberen om dat door te drukken. "Dankzij de meerderheid van zondag is hij voorlopig gevrijwaard van hinderlijke onderzoeken naar corruptieschandalen, dat is al heel wat."

Yegen sluit zelfs niet uit dat de AK-partij - nu ze weer stevig in het zadel zit en het zelfvertrouwen terug is - haar oude hervormingsagenda zal doorzetten. Zo denkt hij niet dat premier Davutoglu heen kan om gelijke rechten voor alevieten die hij eerder beloofde, en al helemaal niet om de Koerdische kwestie. Afgelopen zomer laaide het conflict tussen de gewapende verzetsbeweging PKK en de Turkse staat weer in alle hevigheid op. Hier ziet Yegen tegelijk het grootste gevaar. Van Turkse kant zijn er grote zorgen omtrent Rojava, de autonome regio die aan de PKK gelieerde Koerden in het noordoosten van Syrië veroverden. "Dat is ze echt een doorn in het oog. Als er geen akkoord wordt bereikt komt er mogelijk een Turkse invasie met alle risico's van dien."

En het verwijt dat Erdogans Turkije steeds meer gaat lijken op Poetins Rusland, vanwege een gebrek aan tegenmacht? Mesut Yegen: "De vergelijking met Rusland is verleidelijk, maar toch gaat ze niet op, daarvoor is de civil society in Turkije veel te sterk. Veertig procent van de bevolking bestaat uit goed georganiseerde seculieren, en er zijn allerlei kritische intellectuelen die van zich doen spreken."

Yegen noemt het 'wrang' dat veel Turken zich nu wenden tot Erdogan als degene die rust en zekerheid moet bieden, terwijl de president zelf in grote mate heeft bijgedragen aan het klimaat van verdachtmaking en angst dat er de afgelopen tijd is gecreëerd. "Het werkelijke probleem is dat er in Turkije geen geloofwaardig alternatief is, en dat kiezers zo altijd weer bij Erdogan uitkomen."

Opinie 17 Commentaar

undefined

Inspirator Occupybeweging: Turkije beetje als Rusland

"Een overwinning die via staatsterreur is afgedwongen", aldus kwalificeert David Graeber de verkiezingszege van de AK-partij van zondag. De intellectuele superster en inspirator van de Occupybeweging is in Diyarbakir op uitnodiging van de linkse pro-Koerdische partij HDP. Hij doelt op de militaire campagne die het Turkse leger afgelopen maand voerde tegen de Koerdische verzetsbeweging PKK en veel kiezers terug in de armen van president Erdogan dreef. Zelf staat Graeber juist sympathiek tegenover de PKK en haar Syrische pendant, de PYD/YPG. Ze vinden elkaar onder meer in hun afkeer tegen de natiestaat en het kapitalisme. Als verkiezingswaarnemer werd Graeber zondag de weg versperd door een Turkse militair met een kalashnikov, zegt hij in een koffiehuis in de oude stad van Diyarbakir. "Met de democratie in Turkije is het een beetje zoals in Rusland", stelt hij, sarcastisch. "De president geeft haar de ruimte die hij nodig heeft om zelf aan de macht te blijven."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden