Erasmus wordt misschien wel de grootste Belg

Desiderius Erasmus haalde bij de verkiezing van de grootste Nederlander slechts een vijfde plaats, nu krijgt hij een herkansing als grootste Belg. De Vlaamse omroep VRT heeft hem opgenomen bij de 111 kandidaten die om de Belgische (of beter gezegd: de Vlaamse) volksgunst zullen strijden. Maar Erasmus versierde zijn naam toch met toevoegsels zoals Roterodamus om duidelijk te maken dat het Rotterdam was waar hij omstreeks 1467 ter wereld kwam? Misschien vond hij dat chic, maar eigenlijk maakte hem dat niet uit.

,,Tegenwoordig vindt men het belangrijkste criterium voor adeldom de plaats waar je je eerste kreetje hebt geslaakt'', schreef hij spottend in zijn beroemdste werk, 'Lof der Zotheid'. En in een brief borduurde hij daarop voort: ,,Me dunkt, het is een ijdele vorm van verheerlijking wanneer een stad of een land er prat op gaat een mens te hebben voortgebracht die groot werd door zijn eigen inspanningen en zonder de hulp van zijn geboorteland. Het land dat hem groot maakte heeft meer recht zich te beroemen dan het land dat hem voortbracht.''

Nederland heeft Erasmus zeker niet groot gemaakt, hoeveel straten, bruggen, universiteiten Rotterdam ook naar hem vernoemt. Als peuter verliet hij Rotterdam, als twintiger verliet hij wat nu Nederland heet. Zijn leven lang reisde hij door Europa, hij was altijd onderweg, van hot naar her. Waarom zou hij dan wel de grootste Belg kunnen zijn? Hij heeft maar een jaar of vier in Antwerpen, Leuven en Anderlecht verbleven.

Premier Verhofstadt ziet in ieder geval geen Belg in hem. Toen de premier deze week een afspraak voor een radiogesprek over de grootste Belg afzegde wegens een dreigende regeringscrisis, liet hij per e-mail nog wel weten dat Erasmus niet op de kandidatenlijst thuishoort omdat hij een Nederlander is.

De premier zweeg over andere kandidaten van niet-Belgische herkomst. Zoals de Brit John Cockerill, de grondlegger van de Waalse staalindustrie die België eens opstuwde in de vaart der volkeren, maar die nu, in haar nadagen, een blok aan het been is. Of Simon Stevin, geboren in Brugge maar als wetenschappelijk adviseur van prins Maurits stevig verankerd in de Nederlandse geschiedenis. Je kunt ook twisten over de vraag of de jazzmusicus Django Reinhardt Belg of Fransman was.

Echt talent kent geen grenzen. Maar het kent wel heimwee. Zoals Erasmus die vaak terugdacht aan zijn (Belgisch) Brabantse jaren. ,,Vaak word ik door mijn vrienden aan Brabant herinnerd. Daar zou ik mijn oude dag willen slijten. Daar is mijn vaderland'', schreef hij vanuit het Zwitserse Bazel. Vanuit diezelfde stad schreef hij in zijn laatste brief, twee weken voor zijn dood: ,,Ach, was Brabant maar dichterbij.''

Zoiets heeft hij nooit over Nederland geschreven. Dus de Belgische aanspraak is zo gek nog niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden