Er zit nog leven in Giphart

Jonge hond Giphart is volwassen geworden, ernstiger. Geestig en soepel formuleren kan hij nog steeds

Om de waarheid te zeggen had ik het gevoel dat Ronald Giphart, die de Nederlandse letteren begin jaren negentig verraste met een paar vlot vertelde romans, zoals 'Giph' en 'Phileine zegt sorry', min of meer uitgeschreven was. Hij publiceerde nog wel door, bijvoorbeeld in 2010 de roman 'IJsland', maar de sjeu was eraf. De schrijver was gearriveerd, en had zich blijkens zijn dagboek 'Het leukste jaar uit de geschiedenis van de mensheid' een tweede huisje aan een plas verworven en was ingeslapen.

Zojuist verscheen Gipharts verhalenbundel 'De wake', drie verhalen die opmerkelijk genoeg juist over ingeslapenen en doden gaan, maar ik geloof toch dat er nog leven zit in Gipharts schrijverschap.

In titelverhaal 'De wake' is een professor, met zijn vrouw op vakantie in Zweden, tijdens een bergwandeling onwel geworden en neergestort. Dood, maar niet zonder bewustzijn, vertelt hij het verhaal van zijn overlijden, de wake die zijn vrienden voor hem houden, zijn uitvaart. In het tweede verhaal 'Mooie mama's' ligt een veertienjarig jongetje na een ongeluk met een roeiboot in coma in het ziekenhuis en vertelt zijn herinneringen die tot het ongeluk hebben geleid, de bezoekers aan zijn ziekbed die zijn verjaardag komen vieren, de feesten en flirts van zijn ouders en hun vrienden. En in verhaal nummer drie, 'Hartstocht' bevinden we ons in het hart van het Indiase meisje Raisha, dat naar Londen verhuist en de liefde ontdekt totdat haar vader, een hoge legerofficier, sterft, waarna ze naar zijn crematie in Delhi komt, in een riksja overhoop gereden wordt, en haar hart wordt getransplanteerd naar een Nederlandse ex-minister die opeens van Indiaas eten gaat houden en zijn echtgenote almaar bespringt.

Drie verhalen waarin vanuit een afgesloten binnenwereld de buitenwereld wordt beschreven. Je zou het zelfs metaforen voor het schrijverschap kunnen noemen: de schrijver zit in zijn cocon en beschrijft wat hij ziet. Van de vrolijke feest- en seksauteur Giphart is hier niet veel meer over, al bespeuren we er in de opgeleefde oversekste Nederlander uit het laatste verhaal nog een glimp van; in de plaats ervan is een schrijver gekomen met een stevige greep op het verhaal en een duidelijke thematiek. De jonge hond is volwassen geworden.

Toch zijn er nog wel dingen die aan Gipharts vroegere werk herinneren, zoals zijn soepele en geestige manier van formuleren. Uit een vroeger boek staat mij de onweerstaanbare opmerking bij over een maagdelijke tante die 'ongeopend retour' ging. In die trant laat hij hier het hart van het Indiase meisje spreken als ze verliefd wordt: "Nog meer slagen maakten mijn kamers. Alle verloven werden ingetrokken." En over haar hersencellen: "Er kwam geen enkele marsorde meer uit die gasten." Zeker, dit is literatuur light maar goed gedaan.

Aan de andere kant bezit Giphart het vermogen enige diepzinnigheid op een hedendaagse manier te verkopen: "Veel mensen denken dat een herinnering een filmpje is dat kan worden afgespeeld op een mentaal YouTube-kanaal. Dit klopt niet. Een herinnering is geen kopie van de werkelijkheid, zoals het geheugen geen dvd-speler is waarop films uit het verleden kunnen worden gedraaid. In feite is een herinnering een reconstructie van wat er gebeurd had kunnen zijn, op basis van een paar onthouden details."

Je zou kunnen zeggen dat Giphart zijn soms al te grote flauwiteiten achter zich heeft gelaten en het beste uit zijn vroegere werk heeft gecombineerd met een nieuw, ernstiger soort schrijverschap. Dat maakt dat 'De wake' leest als een soort revival, gelouterd en beter.

Ronald Giphart: De wake. Podium, Amsterdam; 176 blz. € 17,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden