Er zijn verwachtingen gewekt bij schutter 't Koetsiertje

Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie moet toestaan dat schutter Cevdet Yilmaz met onbegeleid verlof gaat. In het café 't Koetsiertje (Delft) werden in 1983 6 mensen gedood. Beeld anp
Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie moet toestaan dat schutter Cevdet Yilmaz met onbegeleid verlof gaat. In het café 't Koetsiertje (Delft) werden in 1983 6 mensen gedood.Beeld anp

Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) moet de in 1984 tot levenslang veroordeelde en in 2001 in een tbs-kliniek geplaatste Cevdet Yilmaz toestaan dat hij met onbegeleid verlof gaat. Vreemd, zo op het eerste oog. Waarom zou je iemand die met twee sloten op de deur de toegang tot de samenleving voor altijd wordt geweigerd toestaan te werken aan zijn resocialisatie?

Het simpele antwoord op die vraag, donderdag gegeven door de Haagse voorzieningenrechter, is dat de staat zelf op plaatsing in een tbs-kliniek heeft aangedrongen van de man die in 1983 zes mensen doodde in café 't Koetsiertje in Delft. En bij tbs hoort nu eenmaal dat er een moment komt dat een stap, eerst begeleid en later onbegeleid, in de maatschappij wordt gezet. Bij Yilmaz zijn verwachtingen gewekt en afspraak is afspraak. Zeker voor de staat geldt dat je die moet nakomen.

Dat tbs en een levenslange gevangenisstraf zich moeilijk met elkaar laten rijmen, is zeker door de rechtspraak opgemerkt. In 2006, in de zaak van de later van meervoudige moord vrijgesproken Lucia de Berk, haalde de Hoge Raad dan ook een streep door het vonnis van het Haagse hof dat haar in 2004 levenslang en tbs met dwangverpleging oplegde.

Het hof vond dat er een extra slot op de deur moest voor De Berk mocht zij ooit voor gratie in aanmerking komen. De Hoge Raad zag weinig in die redenering. De tbs is gericht op een terugkeer in de samenleving en levenslang is, in Nederland, levenslang. Deze combinatie had nooit het oordeel van het hof mogen zijn.

Onbegeleid verlof
Maar dan de zaak Yilmaz. Die ligt volgens advocaat Wim Anker heel anders. Yilmaz is nooit veroordeeeld tot een tbs. Hij is net als een voormalig cliënt van Anker, Koos H., geplaatst in een tbs-kliniek. De wet biedt die mogelijkheid - ook voor levenslang gestraften die niet tot tbs veroordeeld zijn - als sprake is van een gebrekkige ontwikkeling of een geestelijke stoornis. H. en Yilmaz zijn de enige twee in Nederland die zo in een tbs-kliniek terecht zijn gekomen. Dat pad is inmiddels door de staat verlaten en er is een hardere opstelling gekomen als het gaat om terugkeer in de maatschappij, al is het maar voor een verlof. Anker: "Dat de Haagse rechter desondanks de rug in de zaak Yilmaz rechthoudt en tegen de stroom in gaat met het onbegeleid verlof, is goed en sterk."

Als onderdeel van de behandeling door de tbs-kliniek mag Yilmaz nu met onbegeleid verlof. Dat kan een laatste stap zijn in de richting van een gratieverzoek, de enige mogelijkheid om van levenslang af te komen. Volgens Anker is dat geen simpele weg. De laatste (in 1984) die gratie kreeg, was Ankers client Hans van Z., de Utrechtse moordenaar.

Momenteel zitten in Nederland 36 gedetineerden levenslang uit. Anker en zijn collega Tjalling van der Goot vinden dat levenslang op de schop moet en vervangen moet worden door een toetsing na vijftien of twintig jaar. Een rechter zou dan moeten beoordelen of de straf gehandhaafd moet worden. Zij vinden dat ook levenslang gestraften recht hebben op een sprankje hoop. Perspectief, hoe klein ook, zal ook hun houding in de gevangenis veranderen. "Er zal niet slechts sprake zijn van wanhoop, lethargie en moedeloosheid," vinden zij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden