'Er zijn ook goede buitenlanders'

Burgemeester Ishihara van Tokio omschreef in een recente toespraak tot het leger de taak voor militairen bij calamiteiten: buitenlanders in de gaten houden. Want die zijn geneigd tot plunderen. Een brisante opmerking, in een land waar al eens eerder duizenden Koreanen en Chinezen werden gelyncht na valse geruchten. ,,Die man is erger dan Haider'', vindt een buitenlandse diplomaat.

Bloeiende kersenbomen, aangeharkt grind, twee houten poorten. Een bult van gemetselde zwerfkeien tegen een heuvel. Dit is het graf van keizer Hirohito in het uiterste westen van Tokio. Een gemoedelijke politieagent bij het mausoleum licht zijn pet op, en aait zich over de kalende schedel.

,,Burgemeester Ishihara heeft het allemaal niet zo bedoeld'', zegt de diender over zijn hoogste baas. ,,Er zijn nou eenmaal heel veel vreemdelingen illegaal in Japan. En je weet maar nooit wat zij voor slechte dingen doen. We mogen onze ogen daar niet voor sluiten. Dat wilde hij zeggen.''

Afgelopen zondag zei Shintaro Ishihara, de burgemeester van Tokio, in een toespraak tot soldaten gruwelijke misdaden te verwachten van buitenlanders. ,,Abjecte misdaden zijn keer op keer gepleegd door 'sangokujin' (mensen uit Korea, Taiwan en China, red.) en andere buitenlanders'', zo sprak de burgemeester, die overigens de misdaadstatistieken niet aan zijn zijde heeft.

,,We kunnen van hen een opstand verwachten in het geval van een vernietigende aardbeving. Ik hoop dat u dan niet alleen de natuurramp zult bestrijden, maar ook de publieke veiligheid zult handhaven. Ik hoop dat u het Japanse volk toont welke staatsrol de militairen hebben.''

Sakuki Yamaguchi (72) en zijn vrouw Yukiko (70) buigen diep bij het Hirohito-mausoleum. Sakuki draagt een pleister op de neus. Hij maakt een foto van zijn vrouw, nadat ze haar twee krukken op de grond heeft gelegd.

,,Burgemeester Ishihara? Het is een goede man. Ik heb op hem gestemd. Die uitspraken van hem over buitenlanders begrijp ik wel'', zegt Sakuki, een gepensioneerde kantoorman uit Tokio. ,,Wie de oorlog heeft meegemaakt, die begrijpt dat. In 1945 hadden we verloren. We waren vernederd. Koreanen, Chinezen en ook de Amerikanen keken op ons neer. Ook Ishihara-san heeft die tijd meegemaakt als kind.''

Maar die ervaren vernedering is toch geen reden voor het aanwakkeren van buitenlanderhaat 55 jaar na de oorlog?

,,O, maar dat doet hij niet. Hij zegt gewoon dat Japan niet naïef moet zijn tegenover buitenlanders'', vindt Sakuki Yamaguchi. ,,Er zijn natuurlijk ook goede buitenlanders en slechte Japanners. Ishihara-san had zich misschien wat zorgvuldiger moeten uitdrukken.''

VERVOLG OP PAGINA 5

Japanners willen Ishihara wel als president

Japan racisme

VERVOLG VAN PAGINA 1

In een grauwere hoek van de stad woont de Koreaan Lee Hen Ne (75). ,,Ze noemen Ishihara een intellectueel met een scherpe tong. Maar iemand die zulke dingen over buitenlanders roept, kan alleen imbeciel zijn'', vindt hij.

De Koreaan vertelt over het lot van zijn landgenoten bij de grote aardbeving van 1923 in Tokio en Yokohama, toen 140000 mensen omkwamen. ,,Duizenden Koreanen en Chinezen werden na de aardbeving afgeslacht door de Japanners, na geruchten dat buitenlanders brand stichtten en waterputten vergiftigden. Idiote geruchten, maar Japanners openden de jacht op buitenlanders. Politieagenten hielpen mee met lynchen'', vertelt hij.

Historici schatten dat zesduizend Koreanen en Chinezen werden vermoord. Lee: ,,Ishihara geeft het idee dat het leger bij een volgende aardbeving met scherp mag schieten op buitenlanders.'' De Koreaan, eigenaar van een taxibedrijf, klaagt anders niet gauw, maar het is hem nu te gortig geworden.

,,In Japan bestaat een onderstroom van discriminatie.'' Zijn vrouw is Koreaanse. Zijn twee zoons en enige kleinkind zijn 'natuurlijk ook Koreaans'. Alleen: ze spreken geen woord Koreaans. ,,We leven als Japanners, maar we voelen ons Koreaan.''

De Japanners hebben honderdduizenden Koreanen voor de oorlog uit hun eigen land weggerukt. ,,Als slaven moesten we voor hen werken. Dank hebben we daar nooit voor ontvangen, laat staan een fatsoenlijke beloning. Japan heeft ons na de oorlog uitgespuugd. Nu worden we hier geduld als buitenlanders van de laagste rang. Als Ishihara ons zo'n belediging naar het hoofd slingert, dan ga je onwillekeurig denken dat Japan niets heeft geleerd van de geschiedenis.''

Shintaro Ishihara kan niet worden afgedaan als een ultrarechtse rakker met eigenaardige denkbeelden. Politicoloog Jiro Mizushima, docent aan de Konan-universiteit te Kobe, noemt Ishihara 'slands enige 'populistische leider'. ,,Als Japan een direct gekozen president zou mogen kiezen, wint Ishihara zeker'', meent de politicoloog. ,,Hij bespeelt de publieke opinie heel knap.''

De westerse ergenis over de burgemeester is groot. ,,Dit is ongelooflijk'', zegt een diplomaat, die niet met zijn naam in de krant wil. ,,Ishihara is bezig met een hetze waarvoor je in elk ander beschaafd land genadeloos wordt afgestraft. Niet hier. Ishihara piekert er niet over zijn woorden terug te nemen.''

,,De denkbeelden van Ishihara zijn zo mogelijk nog erger dan die van Jörg Haider in Oostenrijk. Bedenk dat Ishihara de gekozen burgemeester is van een van de grootste steden ter wereld. En bedenk dat hij ondanks zijn onverholen racisme in brede kring geliefd is. Dat geeft toch te denken?'' Ter vergelijking: Ishihara's Tokio heeft 12 miljoen inwoners, Haiders Oostenrijk 8 miljoen.

Ishihara was uitgenodigd voor het feest waarmee de Japan-reis van prins Willem-Alexander eind deze maand wordt afgesloten. De uitnodiging dateert van voor Ishihara's jongste uitspraken. ,,De burgemeester heeft afgezegd'', zegt een woordvoerder van de Nederlandse ambassade in Tokio. ,,Er komt dus geen ontmoeting tussen Willem-Alexander en Ishihara. Gelukkig niet.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden