'Er zat geen hond in de zaal'

De eerste baan maakt vaak diepe indruk. Ally Derks (1958), oprichter van het Idfa-festival, dat komende week begint, begon als medewerker van Festikon, een filmfestival zonder bezoekers.

"Voor mijn stage bij het Filmmuseum in Amsterdam had ik de taak om het filmarchief van Dick Laan compleet te maken. Laan was, naast de auteur van Pinkeltje, ook de eerste amateurfilmer van Nederland: in 1908 maakte hij al films. Over de voetbalclub van Haarlem, of over jongetjes die naar Zwitserland gingen vanwege astma-problemen.

Na mijn Dick Laan-project werd ik gelijk gevraagd of ik voor het Nederlands Film Instituut de coördinatie wilde doen van Festikon, een educatief film- en televisiefestival. Voor mij een droombaan. Al had ik trouwens ook wel bij het Nederlands Filmfestival willen starten, maar daar zat mijn vriendin Sandra den Hamer (nu directeur van EYE red.) al. Ik had geen zin in een situatie waarin we elkaar zouden beconcurreren. En ik was dus blij met het aanbod van Festikon, het was iets van mij.

Ik kreeg van het NFI twee stagiaires toegewezen, en daarmee moest ik het doen. Een jaar lang werkten we vanuit een villa in Hilversum aan de voorbereidingen van Festikon. Tijdens het festival werden - in de Meervaart in Amsterdam - mooie, vaak educatieve, films getoond: zowel documentaires als animatiefilms. Het probleem was alleen: er was geen publiek, er zat geen hond in de zaal.

Rond het festival hing een sterke jarenzeventigwaas. Film werd gezien als middel om gedrag van mensen te veranderen en de wereld te verbeteren. Als we publiek hadden was het trouwens vaak onderwijzend personeel.

We organiseerden ook seminars waarin we bepaalde problemen bespraken. Die bijeenkomsten waren overigens wel populair. Nog altijd ben ik trots op een lezing die we organiseerden over hiv, in die tijd was dat een hot issue. We bespraken de campagnes die wereldwijd werden georganiseerd en we hadden het over de effectiviteit van dit soort spotjes. Het was een enorme organisatie, maar wel een groot succes: met tweehonderd man zat de zaal bommetje vol.

Maar over het algemeen ging het niet goed, het tweede jaar was het ook steeds moeilijker om financiers te vinden. We vonden het ook gewoon zonde: zoveel mooie documentaires, niemand zag ze. In het tweede jaar zei Hans Beerenkamp, hij zat in de jury, dat het eigenlijk heel maf was dat er in Nederland geen puur documentairefestival was. Op dat moment was het idee voor Idfa geboren.

Twee jaar na mijn aantreden heb ik Festikon - dat al sinds de jaren vijftig bestond - helpen opheffen. Voor Idfa kregen we meteen financiering van de gemeente en het ministerie. Documentaires passen echt bij Nederland. Ik zeg altijd: we zijn niet het land van mensen met grote gevoelens die meeslepend willen leven. Wij zijn het land van de werkelijkheidsschilders, de columnisten en de dominees."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden