Er vallen gaten

Het was iets om met lood in de schoenen te betreden. Op de mooiste plaats in de stad, in een bocht van de gracht, bevindt zich de grote boekhandel. Of wat daarvan rest. Vorig jaar verdween de naam en werd vervangen door een andere. Nu lijkt de boekhandel zelf te verdwijnen.

Wat is een stad zonder een grote, goed gesorteerde boekhandel? Vlaggenschepen van de cultuur zijn het, toevluchtsoorden. En in ons land op noodlottige wijze aan elkaar geketend.

Polare is de huidige vlag, maar het zinken had al eerder ingezet, onder de vlag van Selexyz.

De averij was groot inmiddels, alsof de cirkelzaag uit het logo zijn vernietigende werk deed. Tussen de planken waren grote gaten geslagen. Een week van gestaakte leveranties van het Centraal Boekhuis liet onmiddellijk zien hoe dun de spoeling was.

Ik ging langs de kasten, het personeel had zijn best gedaan de lege plekken zo goed mogelijk te camoufleren, een rouge op bleke, ingevallen wangen. De aanblik deed pijn. Alles aan de inrichting oogde sleets en goedkoop. In dozen, van het Centraal Boekhuis, werd ramsj aangeboden, boeken met hun rug naar boven. Ze deden denken aan vissen die in zuurstofarm water komen bovendrijven.

Het personeel staarde in beeldschermen, of redderde nog met een stapeltje nieuwe boeken - buitenlandse - die via een importeur kwamen. De stapels met bestsellers op tafel hadden het gewicht van grafzerken.

Wat ging er toch in vredesnaam mis in deze warenhuizen van het boek? Was het zinvol geweest om kalenders aan te bieden, en rekken met postkaarten en stiften, of leeslampjes en theelichten? Of notebooks, bordspelen? En grappig beprinte paraplu's van 29,95?

Was het de ontlezing? Was het de online-concurrentie van Bol.com en Amazon? Was het het e-book en zijn readers? Of toch het onvermogen om in die kolkende binnensteden met hun fastfood en modeketens een domein te scheppen van rust en cultuur, een boekenhuis met vele kamers, gemakkelijke stoelen en schemerlampen waaronder het goed lezen is?

Men zou kunnen tegenwerpen dat men daarvoor bij bibliotheken terecht kan, maar ook die staan bloot aan de furie van het verdwijnen. Een voorstel om een grote nieuwe openbare bibliotheek te bouwen, zoals in Amsterdam of Almere, werd in een vlaag van bewustzijnsvernauwing weggestemd. Gisteren stond in deze krant nog beschreven hoe zo'n nieuwe bibliotheek zou kunnen functioneren, als een inloophuis met een breed palet van diensten.

Dat klonk een beetje naar daklozen en zwervers, maar het zijn zulke nobele instituties in wezen, schuilplaatsen voor de lezende mens, en hoe mooi zulke oorden zijn, oorden van dromen en denken, heeft Rilke al eens beschreven.

In mijn stad bevindt zich de oude bibliotheek boven de boekhandel. De tafels tussen de kasten waren bezet met studenten, het was tentamentijd. Achter een klein buffet belegde een ragfijn roodharig meisje een snee notenbrood met geitenkaas en rucola.

Koester ze, de huizen van het boek.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden