Er staan altijd weer nieuwe leiders op

ANALYSE | Arrestatie spilfiguren is gevoelige klap voor djihadisten, maar betekent niet het einde van de beweging

Wederom heeft de Nederlandse djihadistische beweging een gevoelige tegenslag te verduren gehad. Woensdagavond en donderdagochtend zijn drie verdachten opgepakt; en volgens de Haagse burgemeester Jozias van Aartsen (VVD), de Haagse politiechef Paul van Musscher en de Haagse hoofdofficier van justitie Henk Korvinus gaat het hier om 'prominente' leden van een radicaal netwerk. Maar is dit daadwerkelijk een grote klap voor de Nederlandse djihadistische beweging?

Ja, het zijn belangrijke arrestaties, maar de uitgedeelde klap is vooral van psychologische aard. De meest uitgesproken, zichtbare en herkenbare personen zijn opgepakt.

De djihadistische beweging is echter geen organisatie in de striktste zin van het woord. Het is een netwerk van jongeren van verschillende etniciteiten die hetzelfde denken. Er is geen duidelijke organogram met 'wie-doet-wat' te tekenen.

De organisatie is plat, met een paar figuren die de spil vormen. Zij hebben de contacten, de banden en de links met bijvoorbeeld Turkije, Syrië en Irak. Ze zijn intelligent, welbespraakt en weten hoe het werkt in de Nederlandse samenleving. De autoriteiten denken dat de verdachten die de afgelopen dagen zijn opgepakt die spilrol vervulden. Maar zolang er steeds nieuwe mensen opstaan die zo'n functie op zich nemen, kan de djihadistische beweging blijven bestaan.

Hoewel er allerlei dwarsverbanden zijn, is het Haagse netwerk niet de enige djihadistische factie in Nederland. Het grootste netwerk is Den Haag-Delft-Zoetermeer-Rotterdam. Maar er zijn ook kleinere netwerken in Utrecht en Arnhem, met een plukje in Amsterdam. Die opereren eigenstandig en kunnen daarmee de leidende rol van 'Djihadcity Den Haag' overnemen. Het probleem van het djihadisme kan zich dus na deze arrestaties naar een andere regio verplaatsen.

Ook bestaat het risico dat zogeheten lone wolfs in hun eentje een aanslag (willen) plegen. In het verleden is vaak genoeg gebleken dat één persoon met een terroristische daad een enorme impact op de samenleving kan hebben, zoals bijvoorbeeld in juni het geval was bij de aanslag op het Joods Museum in Brussel.

Dat drie belangrijke leidende figuren zijn opgepakt, wil bovendien nog niet zeggen dat de rest van het netwerk ineens zijn ideologie begraaft. Er wordt niet voor niets gezegd: mensen kun je oppakken of zelfs doden, maar hun ideeën niet. Dat geldt zeker ook voor de djihadisten, van wie inmiddels al een decennium lang duidelijk is dat ze in wisselende verbanden hun ideeën uitwisselen. Een klein deel van deze groep zal alsnog proberen naar Syrië of Irak te gaan, of doorgaan met de verspreiding van hun ideologie in Nederland. Maar het afgelopen decennium zijn de autoriteiten in Nederland en buurlanden er redelijk goed in geslaagd hun invloed beperkt te houden tot een relatief kleine groep. Die kan ontwrichtend werken, maar is ook aan te pakken.

Een deel van de huidige netwerken zal na de recente arrestaties voorzichtiger worden of stoppen, omdat de leden niet naar de gevangenis willen. Mogelijk slaat bij hen twijfel toe over de haalbaarheid van hun ideaal. Willen ze hun doel wel echt zo graag bereiken dat ze er een celstraf op de zware terroristenafdeling voor riskeren? Juist aan deze jonge mannen en vrouwen kan worden gewerkt in deradicaliseringsprogramma's.

Abu Suhayb

Rudolph H. (24), alias Abu Suhayb, is woensdagavond in de Schilderswijk in Den Haag gearresteerd. De autochtone bekeerling wordt samen met Azeddine C. (Abou Moussa) gezien als de drijvende kracht achter de grootste Nederlandse djihadistische website 'De Ware Religie'. Hij schreef tot zijn arrestatie columns en artikelen voor de website en hij was zeer actief op sociale media.

Eerder was hij actief bij de 'Straat Dawah'-beweging, die op straat niet-moslims probeerde te bekeren. Zo is hij enkele jaren geleden in een EO-documentaire te zien in Urk, waar hij een christen ervan probeert te overtuigen dat alleen de islam monotheïstisch is en het christendom niet: "U gelooft in een Vader, zijn Zoon en de Heilige Geest. Hoe kunt in die drie geloven en toch zeggen dat u maar één God heeft?" Ook was hij voor deze beweging de woordvoerder die naar buiten trad in de media.

Hij heeft een vrouw en een kind. Zijn jongste dochtertje is op baby-leeftijd overleden. H. zou haar hebben doodgeschud omdat hij helemaal gek werd van het gekrijs. Hij werd veroordeeld tot 2,5 jaar cel, maar hij ontkende alles en ging in beroep. H. mocht de zaak voor het gerechtshof in vrijheid afwachten.

Abou Moussa

De Marokkaanse Nederlander Azeddine C. (32), alias Abou Moussa, was gastcolumnist op de djihadistische website 'De Ware Religie'. Ook trad hij verschillende keren op als woordvoerder van het djihadistische netwerk, bijvoorbeeld voor de beweging 'Behind Bars', waarin hij streed voor de vrijlating van islamitische terrorismeverdachten.

Toen de jonge prediker van Marokkaanse afkomst Oussama C. (18), alias Abou Yazeed , een paar maanden geleden werd opgepakt, nam Abou Moussa de rol over van spreker bij demonstraties in de Schilderswijk in Den Haag. Rudolph H., Oussama C. en hij waren de enigen die overal openlijk zonder gezichtsbedekking voor de media en de camera's van de politie optraden.

Hij heeft een verleden in het Westland, maar de link met Den Haag was stevig, vooral met de Schilderswijk. Hij had geen directe band met de terroristische Hofstadgroep, maar hij volgde rechtszaken intensief en ging steeds meer met het djihadistische gedachtengoed sympathiseren.

Hij heeft twee vrouwen en kinderen. Hij is donderdag in Zuid-Duitsland aangehouden samen met zijn 24-jarige vrouw, met wie hij geen kinderen heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden