Column

Er mogen graaiers zijn, daar in Engeland, maar wat kunnen ze er mooi schrijven

null Beeld Wim Boevin000
Beeld Wim Boevin000

Grijze, stille dagen zijn aangebroken, met winter in de lucht. De koude vult al stationshallen, passages, doorgangen, kruipt in hoeken om restwarmte te verdrijven, we moeten ons terugtrekken, het is zover.

In straten verschijnt de feestverlichting die de donkerte van Kerst aankondigt, een Kerst ontdaan van religie. Een Kerst van kerstmannen. Een reerug in de supermarkt.

Voor de depressieven begint het opzien tegen januari en de eindeloze weken daarna, tot het voorjaar - als dat ooit nog aanbreekt.

Joni Mitchell bezong al zo'n Kerst zonder kerstkind en stal in het weemoedige 'River'.

It's coming on Christmas

They're cutting down trees

They're putting up reindeer

And singing songs of joy and peace

om vervolgens te dromen van een toegevroren rivier waarop ze weg zou kunnen schaatsen, weg van haar verloren liefde, weg van alles.

Het lied ruikt naar dennenaalden.

Krokodil

De krant staat intussen vol met paradijsverhalen, maar paradijzen van belasting zijn het, er is niets hemels aan.

Het hoogste paradijs is naar een krokodillensoort genoemd, de Kaaimaneilanden. Cayman Islands. Drie eilanden in de Caribische Zee, behorend tot de Britse overzeese gebieden.

Ik wil er wel naar toe, met Kerst. Het moet er vol met brievenbussen staan.

Dat ze Brits zijn, die eilanden, verbaast me niet. Het land lijkt gegrondvest op een cultuur van hedgefunds, hyperrijken en bovenklassen, graaiend naar alles van waarde, met geen ander doel dan die waarde te vermeerderen.

En aan de overkant van de zeeëngte harkt dit land een beetje mee.

Post-Brexit

Dat koude Engeland schetst ook de Schotse schrijfster Ali Smith in haar nieuwe roman 'Winter', de opvolger van haar vorig jaar verschenen 'Autumn' en het tweede deel in een formidabele excercitie om in vier seizoenen dicht op de huid van de tijd te schrijven.

Over 'Autumn' schreef ik hier al eerder. Het werd gepresenteerd als de eerste post-Brexit roman.

'Winter' verwijst naar en herinnert aan het klassieke Engelse kerst- en graaiverhaal van Charles Dickens - al is bij Ali Smith een vrouwelijke hoofdpersoon - Sophia - de vrekkige geldwisselaar Scrooge. En ook deze vrouw wordt bespookt door geesten, de eerste in de gedaante van een zwevend kinderhoofd.

Al in de opmaat tot de roman, als de vertelling nog moet beginnen, wordt alles dood verklaard,

God als eerste.

Schrijvende graaiers

Ik ben net begonnen in de roman. Er mogen graaiers zijn, daar in Engeland, maar wat kunnen ze er mooi schrijven. De dialogen van Ali Smith: wonderschoon. Zoals leden van de familie bij de kerstlunch bekvechten over de Brexit.

De woorden. De beelden.

En die spanning, zo samen te vallen met de tijd waarin we leven. Een roman, waarin, lees ik - stiekem een blik werpend op de laatste pagina - Trump zegt dat we elkaar in Amerika weer 'Merry Christmas' gaan wensen,

Novemberdagen.

Alles mag dood verklaard zijn, ook het boek zelf, maar die verbeelding, de stijl, is nog warm.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden