null Beeld
Beeld

CommentaarOverheidssteun

Er moeten extra eisen komen voor bedrijven die staatssteun nodig hebben, maar ook voor de overheid

De volle omvang van de schade door de coronacrisis is nog lang niet duidelijk, maar zeker is dat de crisis nog lang niet voorbij is. Dat roept de vraag op hoelang de overheid financiële steun kan blijven bieden aan ­bedrijven. In sommige sectoren zal het niet gaan om een tijdelijke dip, waarin korte ondersteuning helpt om mensen aan het werk te houden. Daar kan een gezonde bedrijfsvoering veel langer onmogelijk blijken.

Hoewel niet perfect, was de eerste ondersteuning snel ontworpen en uitgevoerd. De ongewenste bijeffecten zijn inmiddels ook duidelijk geworden. Zo kunnen multinationals ondersteuning krijgen, die eerder hun belastingafdracht drukten, hun winst kunstmatig verlaagden of vooral de belangen van aandeelhouders voor ogen houden. Wie daardoor nu weinig reserve heeft, of eerder naliet via belastingen in redelijke mate bij te ­dragen aan de staatskas waaruit nu de steun komt, ligt dan ook volstrekt begrijpelijk onder vuur.

Achter belastingvoordelen zit soms wel een gedachte. Zo geeft de ‘innovatiebox’ belastingvoordeel aan ­bedrijven die technologisch sterk vernieuwen, wat de economie structureel versterkt. Hotelbemiddelaar ­Booking.com profiteerde daarvan, maar ook bijvoorbeeld chipmachinebouwer ASML – grote bedrijven met duizenden werknemers. Probleem is dat de innovatiebox onder vuur ligt, want die kan monopolisme in de hand werken, en dat de grote winst die bijvoorbeeld Booking.com daardoor behaalt, wegvloeit via de inkoop van eigen aandelen en hoge uitkeringen voor de top.

Nietsdoen in deze crisis is lastig

Ergernis daarover is begrijpelijk, maar nietsdoen in deze crisis is lastig. Bij een diepe omzetval gaan bedrijven mensen ontslaan, wat desastreus kan uitpakken, ook voor de staatskas. Er moeten wel extra eisen komen, naast de eis om werknemers in dienst te houden. Helderder nog dan bij de overheidssteun tijdens de bankencrisis, moet er een tijdelijk verbod komen op bonussen en salarisverhoging voor hogere managementlagen, en op de inkoop van eigen aandelen en uitkering van ­dividend. Sommige bedrijven besloten zelf al tot zo’n pakket, zoals Unilever en Heineken.

Voor de langere termijn is meer nodig: bij dit soort crisissen krijgt de term maatschappelijk verantwoord ondernemen extra betekenis. Nu opnieuw duidelijk is hoe afhankelijk bedrijven zijn van een stevige overheid – en van de samenleving als geheel – zullen zij hun belastingrelatie daarmee moeten herzien of daartoe moeten worden gedwongen. Niet alleen ondernemers moeten aan de bak. Nederland staat te boek als een belastingparadijs dat bedrijven de kans biedt afdrachten aan andere overheden te verlagen. Het kan na deze crisis niet anders dan serieus naar zijn eigen rol kijken.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden