'Er moet een stop in dat migrantenbad'

interview | Na acht jaar oppositie lijkt Leefbaar Rotterdam weer de grootste te worden in Rotterdam. Lijsttrekker Joost Eerdmans sluit samenwerking met de PvdA niet uit.

ROTTERDAM - Leefbaar Rotterdam, waarmee Pim Fortuyn ooit de onveiligheid en de hegemonie van de PvdA bestreed, vaart onder Joost Eerdmans een bredere koers. Komt er voor het eerst een college met de twee gezworen tegenpolen? Eerdmans sluit het niet uit, maar: "Samenwerking met de PvdA lijkt me geen feest".

Rond Joost Eerdmans gaat de tijd een paar tandjes sneller. Tussen de campagne en debatten door vliegt de lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam in een taxibusje door de deelgemeenten van Rotterdam. Tijdens de stops vertellen Leefbaar-raadsleden hem over de sores in de wijk.

De ritjes helpen Eerdmans de stad beter te leren kennen. Hoeveel inwoners telt een wijk en hoe is de samenstelling? Als het busje langs de afvalverbrandingscentrale rijdt die ondernemer Hennie van der Most ombouwt tot pretpark, informeert Eerdmans: "O ja, daar staan wij vierkant achter, toch?"

Ondanks de tijdsdruk blijft Eerdmans beheerst onder de stortvloed aan informatie over de riolering en subsidies voor huurhuizen. Bij te veel cijfers achter de komma lijkt hij even af te dwalen, maar betekenisvolle details in het straatbeeld registreert hij meteen: hoog gras in de berm, een straat vol te koop-borden of gesloten gordijnen.

Oog voor detail kun je Eerdmans niet ontzeggen. Zijn manchetknopen in de vorm van stuivers glimmen. Twaalf jaar na voorganger en voorbeeld Pim Fortuyn keren ook de Italiaanse maatpakken terug in de Rotterdamse politiek.

Wat valt u het meest op aan de wijken die u bezoekt?

"De verpaupering. Sommige wijken hollen terug. Toen ik met de stadsmarinier (speciale ambtenaren in Rotterdamse achterstandswijken, red.) door Bloemhof liep werden we door een groepje Marokkaanse jongeren uitgescholden voor homo's. Dat is wel even wat anders. Als we niet uitkijken, worden wijken in Rotterdam-Zuid en Rotterdam-West het afvoerputje van Europa. Slechte wijken horen bij een havenstad, maar het is code rood voor Zuid. Daar moeten we power achter zetten. Dat heb ik geleerd van burgemeester Opstelten toen ik zijn assistent was: het gaspedaal indrukken."

U pleit voor een quotum van duizend Oost-Europese migranten in Rotterdam per jaar. Maar uit de registratie voor tijdelijke arbeiders en uit navraag bij stadsmariniers blijkt dat sinds 1 januari geen heel grote aantallen Oost-Europeanen in Rotterdam zijn komen wonen.

"Vanaf januari schreven zich 210 Oost-Europeanen in Rotterdam in. Omdat slechts een kwart zich inschrijft, zijn het in werkelijkheid zo'n achthonderd. Dat zijn er 10.000 op jaarbasis."

Eerdmans pakt de krant erbij: "Kijk: burgemeester Aboutaleb heeft het over dramatische gevolgen van de komst van Roemenen en Bulgaren. En dan zegt de Rotterdamse PvdA dat nu vooral Portugezen en Grieken naar Nederland komen. Dat is zo typisch. Het gaat niet om wat je van Finnen of Denen vindt. In de visserij, het transport en andere sectoren vindt verdringing plaats door Oost-Europeanen. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid spreekt van een nieuw multicultureel drama. Als je dat niet ziet ben je, net als vroeger met de gastarbeiders, een probleem aan het negeren. Er moet een stop in dat bad."

Maar er is toch nauwelijks verdringing omdat Nederlanders de banen niet willen die Oost-Europeanen doen?

"Als we dat accepteren, is dat het failliet van de politiek. Dan kunnen we op de grond gaan liggen met de pootjes omhoog. Dan geef je toe dat je niet in staat bent je eigen arbeidskapitaal in te zetten. Het probleem is dat werken nu vaak niet loont. Je kunt een waslijst aan toeslagen krijgen waardoor je er netto nauwelijks op vooruitgaat als je vanuit de bijstand een baan krijgt."

Als Eerdmans zegt dat arme mensen 'vaak niet met geld om kunnen gaan' of dat het bekend moet worden gemaakt wanneer pedoseksuelen in Rotterdamse wijken komen wonen, dan klinkt weer roeptoeter 'Joost Ongenuanceerdmans' door. Die rol vertolkte hij tot voor kort voor omroep WNL op de radio.

"In dat debatprogramma was het oproepen van tegenstellingen de opdracht van de hoofdredactie. Maar dat past ook bij Leefbaar Rotterdam. Wij benoemen alles, vegen niets onder het vloerkleed. Dat heb ik gemeen met mijn voorgangers Fortuyn en Marco Pastors: we zeggen waar het op staat."

Toch lijkt Eerdmans voorzichtig een andere weg ingeslagen. Na twee collegeperiodes waarin de PvdA de grootste was in de havenstad, zet Leefbaar dit jaar alles op alles om weer de grootste worden, zoals met Fortuyn in 2002. Eerdmans focust, naast de klassieke Leefbaarspeerpunten veiligheid en integratie, ook nadrukkelijk op cultuur, onderwijs en het uitgaansleven.

En anders dan Pastors in 2006 sluit Eerdmans de PvdA niet uit voor college-onderhandelingen. Leefbaar gaat in de peilingen voorop, maar kan voor een college waarschijnlijk niet om de sociaal-democraten heen. En wie de partijprogramma's naast elkaar legt, ziet dat de partijen het vaak eens zijn: harde handhaving op huisjesmelkers, een tegenprestatie voor de bijstand en migranten moeten de taal leren. Toch lijkt Eerdmans samenwerking met de PvdA 'geen feest'. "Lijsttrekker Hamit Karakus noemt migratie een zegen. Hij trekt aan de andere kant van het touw."

U hekelt dat Turkse politici die zich in Feijenoord schuldig maakten aan vriendjespolitiek weer op lijsten van de PvdA staan. Is dat, samen met het onlangs opgedoken filmpje waarin Karakus in het Turks zijn achterban feestzalen belooft, geen breekpunt?

"Dat filmpje vind ik een ontluisterend beeld van etnisch nepotisme, ik maak me grote zorgen over die partijcultuur. Een lijsttrekker van Turkse afkomst die in het Turks campagne voert is zeer kwetsbaar. Dat sluimerende probleem moeten we niet meenemen bij samenwerking met de PvdA. Ik zou het prijzen als Karakus alsnog schoon schip zou maken. Maar samenwerking uitsluiten zou arrogant zijn. Ik ga niet over het personeelsbeleid binnen de PvdA."

CV Joost Eerdmans
Joost Eerdmans (Harderwijk, 1971) studeerde bestuurskunde. Hij werkte voor het CDA en voor burgemeester Opstelten in Rotterdam. Toen Pim Fortuyn daar in 2002 de politiek opschudde, benaderde Eerdmans hem. Het leidde tot een Tweede Kamerzetel voor de LPF. Met zijn 'burgercomité tegen onrecht' komt Eerdmans op voor geweldsslachtoffers. Sinds 2009 is hij voor Leefbaar Capelle wethouder in Capelle aan den IJssel.

Bij omroep Wakker Nederland presenteerde Eerdmans het radioprogramma 'Avondspits'. In 2005 ontving hij de Thorbeckeprijs voor meest welsprekende politicus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden