Er is weinig eerlijks aan de Eerlijke Bankwijzer

De Eerlijke Bankwijzer richt zich op de goede thema's, maar de verkeerde partijen, betoogt Harry Hummels.

De poging van maatschappelijke organisaties om onder de vlag van de Eerlijke Bankwijzer Nederlandse banken tot handelen aan te zetten, is niet erg overtuigend. De Bankwijzer richt zich op thema's als arbeidsrechten, wapens, klimaatverandering, gezondheidszorg en dierenwelzijn. Daarop spreekt zij Nederlandse banken aan. Niet omdat die banken in wapens handelen of mensenrechten schenden, maar omdat hun klanten dat mogelijk doen.

Voor de duidelijkheid: de Bankwijzer spreekt niet de wapenfabrikanten, de kledingindustrie, de energiemaatschappijen, de mijnbouw of de agrarische producenten aan, maar hun Nederlandse financiers.

Maatschappelijke organisaties zijn vrij zijn om banken aan te spreken. Maar hoe effectief zijn hun campagnes? Zeker waar het om het gebruik van publieke middelen gaat, mag meer transparantie worden verwacht omtrent de impact van de campagnes.

De Bankwijzer stelt tot dusver geen onafhankelijke partij in de gelegenheid die impact te evalueren. Als ik het heb over impact bedoel ik niet of de banken hun beleid hebben aangepast als gevolg van een campagne. Waar het om gaat, is of het lot van de uitgebuite arbeiders, de slachtoffers van de wapenwedloop of het milieu verbetert doordat Nederlandse banken hun beleid aanscherpen.

Aandacht trekken

Wellicht zie ik het verkeerd, maar er is weinig eerlijks aan de Bankwijzer. Er is sprake van cliëntelisme en selectiviteit in de aanpak van de maatschappelijke organisaties, waarbij de indruk ontstaat dat het vooral gaat om aandacht trekken en ledenwerving. Misschien ben ik nu te cynisch. Dat wordt dan veroorzaakt door de organisaties zelf door gebrek aan informatie over nut en effectiviteit van de campagnes.

Een tweede reden om sceptisch te zijn is het internationale karakter van de kapitaalmarkt. Nederlandse financiers aanspreken op hun handelen is zinvol, als dat gebeurt in het kader van een internationaal programma waarmee ook Britse, Franse, Duitse, Amerikaanse, Chinese of Japanse banken worden aangesproken.

Daarbij dienen ook institutionele beleggers te worden betrokken. De Bankwijzer opereert hier als een actievoerder die de wereldwijde uitstoot van CO2 wil terugdringen, maar zich beperkt tot het Nederlandse bedrijfsleven. Het gevolg is vooral een verslechterende concurrentiepositie voor Nederlandse bedrijven. Het klimaat verbetert er niet door.

Niets doen

Dit betekent natuurlijk niet dat we op onze handen moeten gaan zitten en niets doen. Daarvoor zijn de vraagstukken veel te belangrijk. Maar de banken hebben, anders dan de bedrijven die de problemen veroorzaken, een afgeleide rol. Het is zaak om samen te werken met de banken. Duurzame bedrijven dienen te worden gefinancierd en minder duurzame op het goede spoor gezet.

De zorg voor milieu, transparantie, mensenrechten en arbeidsrechten zou een integraal deel van de bedrijfsvoering moeten zijn. Beleggers en financiers van de ondernemingen kunnen en willen hierin een belangrijke rol spelen. Maar dan wel vanuit een integrale aanpak met oog voor de rol van de onderneming in de economie en in de samenleving.

De selectiviteit van de Bankwijzer zou vervangen moeten worden door de professionaliteit van de belegger en de financier. De Bankwijzer zou er verstandig aan doen daartoe samenwerking te zoeken met de financiële sector.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden