Column

Er is vroeger wel om minder dan Gibraltar gevochten, en gesneuveld

Ger Groot:
Ger Groot: "Een beetje tegenspoed, en alles gaat met afbraakkorting in de uitverkoop."Beeld Trouw

Het valt niet mee iets positiefs te zeggen over de Britse premier Theresa May, maar godzijdank heeft zij na het wapengekletter over Gibraltar van afgelopen weekend bijtijds olie op de golven geworpen.

‘We gaan met alle landen van de EU zitten praten, inclusief Spanje, over de best mogelijke deal voor Groot-Brittannie en hen,’ zo citeerde deze krant haar sussende woorden.

Daarmee is het met de redelijkheid van Theresa May wel gedaan, vrees ik. Zelf schrok zij eerder niet voor terug voor het dreigement dat de Britse inlichtingendiensten de Europese bestrijding van het terrorisme aan hun lot zouden overlaten , mochten de Brexit-besprekingen een ongunstige wending nemen.

Komisch dreigement

Dat vrijwel op hetzelfde moment haar eigen inlichtingendiensten niet in staat waren geweest een terreuraanslag op de stoep van het Britse parlement te verhinderen maakte dat dreigement nogal komisch, als het niet zo wrang geweest was. Wrang jegens de slachtoffers op Westminster Bridge, en wrang jegens de Europese burgers wier veiligheid, in weerwil van alle vroom uitgesproken voornemens, in de Britse onderhandelingsstrategie achteloos in gijzeling werd genomen. Als wij onze zin niet krijgen, zoeken jullie het maar uit met je jihadisten – zoiets.

Of de Britse spionnen werkelijk nog zo professioneel en scherpzinnig zijn als James Bond-films periodiek willen laten uitschijnen, weet ik niet. Zelfs in Skyfall, de voorlaatste episode in het heldenepos, geloofden de filmmakers er al niet helemaal meer in. De trieste werkelijkheid lijkt hun gelijk te geven. Zoals ook de Britse oorlogsvloot volgens de zondagspers van het afgelopen weekend bij lange na niet meer de slagkracht heeft uit de tijd van de Falkland-oorlog: voor Engelse houwdegens sinds decennia nog altijd het ‘finest moment’ van de natie.

Moet de nostalgie eraan te pas komen om de Britten ervan te overtuigen dat zij nog iets voorstellen in de wereld? Dan is Gibraltar daarvoor inderdaad een uitgelezen symbool. Het houdt de illusie hoog dat Engeland nog immer, zoals Peter Brusse ooit schreef, ‘de weefs roelt’. Dat het land zijn eigen positie daarmee nogal overschat, doet niets af aan die symbolische waarde – integendeel. Waar de werkelijkheid het laat afweten, moet het symbool wel vaker het verlies compenseren.

Fort Europa

Ironisch genoeg kunnen Engeland en Spanje elkaar op dat punt in de ogen kijken. Terwijl het Verenigd Koninkrijk een rare enclave handhaaft aan de noordkant van de doorgang naar de Middellandse Zee, doet Spanje aan de zuidkant hetzelfde. En meer nog dan Engeland heeft het daar eigenlijk alleen maar last van. Ceuta en Melilla zijn waarschijnlijk de zwakste landgrenzen van ‘Fort Europa’. Ze kosten de Spaanse schatkist ook nog eens een lieve duit – en anders dan Gibraltar leveren ze het moederland nauwelijks aanzien op.

Ik vermoed dat de Spaanse regering, van welke kleur ook, die anachronismen van een groot koloniaal verleden liever kwijt dan rijk is. Maar dat hardop toegeven zou politieke zelfmoord zijn. Ook Spanje heeft als gedecimeerd wereldrijk zijn trauma’s en minderwaardigheidscomplex, en dan maak je liever geen slapende honden wakker. Niet alleen onder de eigen bevolking, maar ook aan gene zijde van de grens. Marokko zal Spanje in zijn strijd om Gibraltar graag steunen, maar - zo klinkt het periodiek van die kant – mogen wij omwille van diezelfde territoriale rechtvaardigheid dan wel Ceuta en Melilla terug?

Historisch appeltje

Wie aan grenzen morrelt, houdt van het oude weefsel al snel een onontwarbare kluwen over, zo leert de geschiedenis sinds het Weens Congres van 1815. Want terwijl Spanje er met de afscheiding van het Britse Gibraltar op het eigen schiereiland een EU-buitengrens bij krijgt, zo geldt dat ook voor Ierland. En ook dat land heeft met de Britse grote broer een historisch appeltje te schillen over de enclave op ‘zíjn’ grondgebied. Dat Ierland in de Brexit-onderhandelingen over de Noord-Ierse grens net zo’n grote vinger in de pap wil hebben als Spanje nu ten aanzien van Gibraltar heeft zeker gesteld, lijkt me dan ook even voorspelbaar als logisch. Over een eventuele buitengrens in de buurt van de muur van Hadrianus – mocht Schotland besluiten zich alsnog uit Groot-Brittannië los te maken – hebben we het dan nog niet eens.

Dat kunnen drukke tijden worden voor de Britse vloot. Vooralsnog riep het malle sabelgerammel van het afgelopen weekend vooral associaties op met Monty Python of major Gowen uit Fowlty Towers. Maar dit soort emoties lopen snel uit de hand en dan heb je de poppen aan het dansen. Er is in de geschiedenis wel om minder gevochten – en gesneuveld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden