Review

Er is van alles loos in Cathy's paradijs

'Weepies', heten ze vroeger. Zakdoek- of hoofdpijn-films. Die films waarbij je de aftiteling helemaal uitzit en dan het toilet induikt om de sporen uit te wissen. De soaps van voor het televisietijdperk. Escapistisch en vulgair genoemd, steunend op te grote gebaren, toevalligheden, onwaarschijnlijkheden.

Een van de regisseurs uit de jaren veertig en vijftig die zo'n twintig jaar later zorgde voor herwaardering van dit lang geminachte filmgenre was Douglas Sirk. Zijn beroemdste film 'All that heaven allows' (1955), over de verboden relatie tussen een welgestelde weduwe en haar 12 jaar jongere tuinman, werd in 1974 door R.W.Fassbinder geëerd met 'Angst essen Seele auf'; een film over de liefde tussen een 60-jarige schoonmaakster en een 30 jaar jongere Turkse gastarbeider. Maar ook in filmtheoretische kringen werd destijds via het werk van Sirk een nieuwe visie op het filmmelodrama ontwikkeld. Vanaf toen gezien als films met een belangrijke morele functie: waarin de personages geen psychologisch verantwoorde individuen zijn maar speelballen van benauwende maatschappelijke structuren. In Sirks melodrama's drong het burgerlijk leed naar de oppervlakte; de scheuren in de schone schijn. Al wat de gemiddelde nette, witte suburb niet verdroeg in die fatsoenlijke jaren vijftig: depressieve huismoeders, alcoholisme, bastaardkinderen, buitenechtelijke seks, seks sowieso.

Regisseur Todd Haynes gaf in een eerdere, afstandelijke science-fiction-achtige film ('Safe', 1995) ook al blijk van betrokkenheid bij het isolement van de welgestelde Noord-Amerikaanse huisvrouw. Met zijn nieuwste, met verschillende Oscar-nominaties bekroonde 'Far from heaven' brengt hij een hommage aan Douglas Sirk, en maakt hij tegelijk de film die Sirk misschien wel had willen maken als de tijdgeest het had toegestaan. Een gepast ingetogen Jullianne Moore speelt gepast perfect de geoliede huisvrouw Cathy Whitaker, gehuld in zijden sjaals en uitwaaierende rokken in herfstige tinten. Cathy (moeder van een zoon en een dochter) is getrouwd met Frank Whitaker (een tot robot verstarde Dennis Quaid), werkzaam in een bedrijf dat televisies ontwikkelt: Magnatech TV Sales Company. Mr en Mrs Magnatech worden Cathy en Frank ook wel genoemd. Een beeld dat de zacht en beschaafd articulerende Cathy als vanzelfsprekend omarmt. Totdat blijkt dat er van alles loos is in haar paradijs en zij volgens goed melodramatisch gebruik vele malen wijzer maar met vochtige ogen en lege handen achterblijft. Zonder echtgenoot, zonder vriendinnen, zonder tuinman.

Ergens in 'Far from heaven' merkt Cathy's zwarte tuinman Haysbert op dat moderne kunst naar het goddelijke streeft; dat het erom gaat de elementaire vorm en kleur te vinden. Een commentaar op de film zelf, moet je wel denken. Een vorm-experiment tenslotte, dat in schitterende beelden (van Ed Lachman) Sirks met blinkende cadillacs en zijde rokken gevulde schijn-wereld opnieuw te voorschijn tovert. Maar 'Far from heaven' sleept je ook verbazingwekkend gemakkelijk mee, dat (film)Â verleden in. Niet omdat ons net als Cathy de schellen van de ogen vallen, of omdat het nu nog steeds de jaren vijftig zijn of omdat we dat eigenlijk zouden willen. Misschien wel omdat Cathy's streven naar perfectie ook een elementair en zuiver streven is en haar verlies meer tragisch dan melodramatisch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden