Klein verslag

Er is te veel angst in het welvarende, ooit tolerante Bautzen

Beeld Wim Boevin000

Weer overal kasseien, overal Duitse Romantiek. Versierde gevels, barokke kerken. Bautzen, provinciestad tussen Dresden en Görlitz, diep in Saksen. Er schuimen hier in het ommeland wolvenroedels rond die al zoveel vee hebben gedood dat men overweegt de beschermde nieuwkomers af te schieten.

De DDR vervaagt, er is zoveel afgebroken en vervangen. Middenin Bautzen staat aan de Korenmarkt een modern winkelcentrum, met roltrappen, rugmassagestoelen en een fontein. De vitrines puilen uit van de worst, de taart en de vis, het fruit komt uit de halve wereld en bezoekers zitten onder een enorme namaakboom te eten.

Ik loop de Domkerk binnen. Door het midden ongeveer loopt een smeedijzeren hek van een meter hoog; het scheidt het katholieke deel van het protestantse. Zo hebben ze dat al in 1524, bij de Reformatie, afgesproken.

Hoewel destijds hier bijna iedereen overliep naar Luther, heeft men nog een deel van de kerk aan de ongeveer dertig overgebleven katholieken afgestaan. De verdeling is altijd blijven bestaan. Op zondagochtend is er eerst de mis, en daarna de viering.

Ik hoor met verwondering de geschiedenis aan, zoals de man achter de tafel met brochures deze vertelt. Hij glimlacht erbij van trots. "En in deze kerk is dit jaar het Duitse Lutherjaar geopend," voegt hij eraan toe.

Zoveel tolerantie. Maar hoe moeizaam is die nu te verkrijgen. Het is 27 jaar geleden dat de Muur viel, maar er blijft een scheiding tussen oost en west. Het landschap bloeit, zoals beloofd, maar bloeien ook de mensen?

Tekst loopt door onder de afbeelding

Beeld Wim Boevin000

Ik ontmoet op de markt een jonge historica, afgestudeerd in het West-Duitse Giessen, die sinds twee jaar in Bautzen woont en is verbonden aan het Sorbische Instituut, een studiecentrum voor de cultuur van de Sorbische minderheid in Saksen.

(Terzijde: een interessante geschiedenis, dat van die geassimileerde Sorben, een Slavisch volk, door de nazi's vervolgd maar in de DDR geaccepteerd als Oost-Europees broedervolk. Wat niet verhinderde dat hun dorpen werden weggevaagd door de bruinkoolwinning, ook na de Wende nog. Er leven misschien nog veertigduizend Sorben, (er is geen registratieplicht) met hun eigen taal en tradities. In Bautzen zijn alle straatnamen zowel in het Duits als in het Sorbisch. In de lokale krant las ik een reportage over het enige dorp in de regio waar men nauwelijks op de rechtspopulistische AfD stemde; daar wonen veel Sorben.)

De historica vertelt me dat ze getuige was van de jacht die tientallen neonazi's hielden op twee asielzoekers; ze joegen ze door het centrum van Bautzen. Als ze spreekt lacht ze ongemakkelijk. Rookt. Ze trad met haar verhaal naar buiten, in de media. Sindsdien wordt ze regelmatig bedreigd en deed ze aangifte bij de politie. "Die neonazi's weten waar ik woon, ze hebben mijn telefoonnummer achterhaald. Dan krijg ik 's avonds laat bericht of ze even bij me in bed zullen kruipen. Ze hebben dan gezien dat bij mij nog het licht brandt."

Ze is geschrokken van de grote winst van de AfD. Maar ook de CDU lonkt naar het rechtsextremisme, zegt ze. Vooral verontrust het haar dat daartegen zo weinig verzet is in de stad. Er is te veel angst. In het welvarende, ooit tolerante Bautzen.

In het dossier leest u meer afleveringen van Klein Verslag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden