Er is ook leven voor landen met AA-status

De recessie tast de kredietwaardigheid van landen aan, nu overheden zich diep in de schulden steken. Hoeveel last hebben ze daarvan?

In Ierland kijken ze er al nauwelijks meer van op. Afgelopen maandag verlaagde kredietbeoordelaar Standard & Poor’s (S & P) de status van het land al voor de tweede keer dit jaar. Ierland, dat in een diepe recessie verkeert, zag zich verlaagd van AA+ naar AA, nadat het in maart al de hoogst bereikbare AAA-status had verloren.

De financiële crisis herschikt het landschap van de kredietbeoordelingen van landen snel: Spanje verloor de hoogste status al in januari, een week nadat Griekenland een stapje lager werd gezet. En eind mei kreeg Engeland een waarschuwing: als de overheid de financiën niet snel op orde brengt, raakt ook dat land de AAA-status kwijt.

Overheden zien zich als gevolg van de economische crisis genoodzaakt fors te lenen om de gevolgen van de recessie te bestrijden. Tegelijkertijd lopen de belastinginkomsten terug, doordat de winsten van bedrijven dalen en de werkloosheid oploopt.

De zo ontstane tekorten zorgen ervoor dat schuldeisers met argusogen kijken: gaat dit land zijn schuld nog wel terugbetalen? Kredietbeoordelaars als S & P vangen deze zorgen in een beoordeling voor het land.

Maar wat betekent de verlaging van de status voor een land? „In elk geval een hogere rente die het moet betalen op de schuld”, zegt Peter Wijn, die zich als fondsmanager bij vermogensbeheerder APG bezighoudt met de investeringen in onder andere overheidsobligaties.

„Voor Ierland geldt al dat zij 1 tot 1,5 procentpunt meer rente betalen dan Duitsland. Dat zullen de belastingbetalers uiteindelijk op moeten brengen.”

Daarbij dreigt de plotselinge leenbehoefte van de overheid de beschikbaarheid van kapitaal voor bedrijven te verminderen. Wijn: „Het verschil tussen overheidsobligaties en die van bedrijven loopt iets terug, zodat de schulden van overheden aantrekkelijker worden.”

In een tijd waarin er een grote vraaguitval plaatsvindt bij het bedrijfsleven, ziet Wijn daar niet direct een probleem in. „Overheden vangen een deel van de vraaguitval op. Bedrijven investeren ook veel minder, dus op dit moment is er van een verdrukking nog niet echt sprake.”

Toch kan dat in de toekomst nog wel een probleem worden. Tijdens de financiële crisis vluchtten veel beleggers in de veilig geachte staatsobligaties, waardoor overheden geen probleem kenden om hun tekorten te financieren. Nu de financiële markten langzaam normaliseren, waarschuwen analisten voor de enorme bedragen die verschillende overheden nog uit de markt moeten halen. De Verenigde Staten alleen hebben dit jaar naar schatting 2000 miljard dollar nodig.

De recente afwaarderingen door S & P kwamen voor Wijn niet bepaald als een verrassing. „Wij moeten als vermogensbeheerder op dit soort aankondigingen vooruitlopen. We doen zelf ons onderzoek en zorgen dat we al posities hebben ingenomen, voordat de verlaging wordt aangekondigd. Voor Ierland was de rente eerder dit jaar al fors hoger dan net na de kredietverlaging, dus dat was geen verrassing.”

Wijn nuanceert de invloed van de kredietbeoordelaars op het beleid van investeerders. „Het is een momentopname, die niet zoveel over de toekomst zegt. Maar het bepaalt wel het universum waarin wij investeren. We bepalen hoeveel we wegzetten in obligaties met AAA-status, met AA enzovoorts. Of we vervolgens in een bepaald land beleggen, is weer afhankelijk van onze eigen analyse.”

Er zal het komende jaar nog wel een aantal landen komen dat zijn kredietstatus verlaagd gaat zien, verwacht Wijn. Maar de rente op de verschillende typen schuld is de afgelopen maanden zo verschoven, dat van een eenduidig beeld geen sprake is.

„Duitsland betaalt nu iets minder rente dan de Verenigde Staten, terwijl het land begin dit jaar nog 0,75 procentpunt méér betaalde. En het verschil tussen een tweejarige lening en een die tien jaar loopt, staat op 2,5 procentpunt. Dat is het maximum dat ik ooit heb meegemaakt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden