'Er is nu toch geen werk'

reportage | ROC Twente debatteert over verplicht halen van een diploma

Als je het nou eens zou verplíchten om scholieren een startkwalificatie te laten halen, oppert iemand. Dan krijg je die schooluitval wel naar beneden. "Gewoon onzin! Dat is een illusie!", klinkt het aan de overkant, waarna de kwieke debatleider de onderbreker er fijntjes op wijst dat dat niet echt een argument is.

Mbo-scholieren van ROC Twente in Hengelo discussieerden gisteren met wethouders, docenten en elkaar over de vraag hoe schooluitval is te voorkomen. Het kabinet wil het aantal voortijdige schoolverlaters, jongeren die voor hun 23ste met school stoppen zonder startkwalificatie (havo-, vwo- of mbo2-diploma), in 2016 onder de 25.000 krijgen. Elf jaar terug waren dat er meer dan 70.000, vorig schooljaar was dit aantal al gehalveerd.

De tientallen jongeren beginnen terughoudend ("Wat is startkwalificatie eigenlijk?") maar gaandeweg wordt de discussie geanimeerder. Het gaat erover of de scholieren zelf hun aantal lesuren mogen bepalen ("De rotvakken horen er gewoon ook bij!") en of ze zelf hun docenten mogen beoordelen ("Op internet kun je ook alles beoordelen!").

Of de leerplichtleeftijd moet worden verhoogd tot 23? Vooral deze stelling laat de gemoederen hoog oplopen. Vanaf je achttiende ben je voor de wet volwassen, dan moet je zelf kunnen beslissen of je van school af gaat, vindt iemand. Een blond meisje haalt de stijgende jeugdwerkloosheid erbij: het werk ligt niet voor het oprapen, je kunt maar beter zo lang mogelijk op school blijven.

Jaarlijks stelt de overheid 110 miljoen beschikbaar om schooluitval aan te pakken. Geld voor extra leerplichtambtenaren, om te controleren dat risicojongeren met vmbo op zak na de zomervakantie daadwerkelijk aan hun vervolgopleiding beginnen, en om zo dusdanig te motiveren dat ze toch naar school blijven gaan.

Er rust verantwoordelijkheid bij de school zelf, meent John van der Vegt, bestuursvoorzitter van ROC Twente. Een docent moet leerlingen boeien. Een school moet actief uitvinden wat er met hardnekkige spijbelaars mis is. Want van lesverzuim is het nog een kleine stap om helemaal met de opleiding te stoppen. "Onze verzuimambtenaren bellen dan de ouders op. En vaak krijgen ze een positieve reactie. Maar soms zeggen die ouders helaas dat de school het zelf maar moet uitzoeken", verzucht de ROC-rector.

De overheidscampagne 'aanval op schooluitval' leverde vorig jaar 2350 minder schoolverlaters op. Is dat het geld waard? "Volmondig ja", zegt wethouder Johan Andela van Almelo. "Schoolverlaters zonder diploma veroorzaken later grote problemen in de samenleving. Ze krijgen moeilijk werk, en raken eerder in de criminaliteit."

De achttienjarige student marketing en communicatie Joey Smit heeft geen vrienden die er vroegtijdig de brui aan hebben gegeven. Maar zelf had hij op zijn vorige opleiding wel flinke moeite om motivatie te vinden toch naar de les te gaan. Vanuit het ROC is hij toen geholpen om in te zien dat hij de verkeerde studie volgde.

Nu denkt hij niet meer aan stoppen. "Je hoort wel van die succesverhalen over rijke mensen zonder diploma, maar ik ken ze niet." En of Joey die leerplichtleeftijd zou verhogen? "Ik weet niet of je daarmee wat opschiet. Maar een kwalificatieplicht? Misschien."

In 2006 heeft de overheid de 'aanval op schooluitval' ingezet. In 2016 moet het aantal voortijdig schoolverlaters zijn teruggebracht naar 25.000. Hiermee worden jongeren tot 23 jaar bedoeld die zonder een startkwalificatie - minimaal havo, vwo of mbo-2 - hun opleiding afbreken. In schooljaar 2011-2012 waren dat er 36.250, vijf jaar eerder 52.681.

Dat is procentueel 2,7 procent, waar dat vijf jaar eerder nog de 4 procent raakte, meldt het ministerie van OCW. De bedoeling is dat percentage onder de 2 procent te krijgen. Met deze dalende trend komt de doelstelling van 2016 in zicht, meent het onderwijsministerie.

Het overgrote deel van de schoolverlaters komt uit het mbo: vorig schooljaar 27.000, een uitvalpercentage van circa 7 procent. Bij het ROC Twente lag dat vorig schooljaar met 836 schoolverlaters op het gemiddelde. In regio Twente is de schooluitval inmiddels met een kwart verminderd ten opzichte van vijf jaar eerder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden