Er is nog maar mondjesmaat verantwoorde kweekvis

Met de Bewuste Visweek proberen Wereld Natuur Fonds, MSC en ASC consumenten aan te moedigen 'verantwoorde' vis te kopen. Nu is nog slechts een fractie van de kweekvis duurzaam.

Voor de ruige Noorse kust springen zalmen in de netten van een kwekerij van Marine Harvest. Binnenkort verdooft een machine ze met een tik op hun kop, worden ze geslacht en liggen ze met een ASC-label in de supermarkt. De Aquaculture Stewardship Council is de organisatie die zich mede op initiatief van het Wereld Natuur Fonds inzet voor 'verantwoorde kweekvis'.

Gekweekte vis heeft de laatste decennia een vlucht genomen en het plafond is nog niet in zicht. Ze maakt nu de helft uit van de wereldwijde visconsumptie en in 2030 naar verwachting twee derde. Kweek is nodig omdat wilde-visbestanden al (meer dan) maximaal worden benut en de vraag alleen maar groeit. Maar viskwekerijen zijn verre van probleemloos.

ASC stelt in samen met kwekers, natuurorganisaties en wetenschappers eisen aan onder meer gebruik van chemicaliën, antibiotica en hoeveelheden parasieten. "We hanteren de nu hoogst haalbare normen", stelt Esther Luiten van ASC. "Dit is de enige standaard waar op termijn wereldwijd 15 procent van de kwekerijen aan kan voldoen."

Marine Harvest, de grootste zalmproducent van de wereld, heeft flinke ambities. "In 2020 willen we ál onze zalm binnen de ASC-normen", zegt Geir Holen van het Noorse bedrijf. "We hebben over de hele wereld kwekerijen en in de toekomst zal nog véél meer vis gekweekt worden om de wereldbevolking te voeden. Wil je het op die schaal doen, dan móet het wel duurzaam." In 2012 was tilapia van Regel Springs in Indonesië de eerste kweekvis met een ASC-label. Nu zijn 178 kwekerijen in 21 landen ASC-gecertificeerd. Dat lijkt meer dan het is. In koploper Noorwegen met 1,2 miljoen ton veruit de grootste zalmproducent ter wereld, draagt nog maar 5 procent het label. In Schotland nog geen 2 procent.

Inmiddels gaat de wilde zalm hard achteruit. Hoewel er meerdere oorzaken zijn, wordt alom erkend dat kweekzalm daaraan bijdraagt. Tegenover de half miljoen wilde zalmen die jaarlijks de Noorse rivieren op trekken, zwemmen er 200 miljoen rond in de kwekerijen voor de kust. Zij verspreiden luizen die de wilde zalmen verzwakt.

Marine Harvest, eigenaren van zalmrivieren, en enkele natuurverenigingen pleiten voor kweek in gesloten systemen, niet in open netten. Holen: "Daar is en wordt mee geëxperimenteerd, maar tot op heden heeft ook dat het luizenprobleem niet opgelost. Maar in de toekomst kunnen we jonge zalmen vermoedelijk langer in gesloten systemen houden, waardoor ze minder lang in open water rondzwemmen. Ook kunnen kwekerijen over een tijd wellicht meer richting open zee in plaats van dicht langs de kust, waar ze problemen veroorzaken."

ASC voelt er niet voor de lat hoger te leggen dan de huidige normen. Luiten: "Dan kan bijna geen één kweker meer aan de eisen voldoen en schiet je je doel voorbij. Hoe meer vraag er naar ASC-producten vanuit de markt komt, hoe meer kwekers zich genoodzaakt zullen voelen schoner te produceren. De standaard maakt nu al een groot verschil en kan op termijn altijd aangescherpt worden."

Bewuste Visweek

Tijdens de Bewuste Visweek, van 21 tot en met 27 september, promoten supermarkten vis met keurmerken van MSC (voor 'duurzaam gevangen' wilde vis) en ASC ('verantwoord gekweekte' vis). Doel is consumenten een bewuste keuze voor te leggen. Volgens een recent rapport van het Wereld Natuur Fonds zijn de laatste veertig jaar populaties vissen, vogels en zeezoogdieren 49 tot 75 procent afgenomen en kunnen kritische consumenten die trend keren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden