'Er is niks mis met coöperaties'

De fusie tussen de zuivelfabrikanten Arla Foods en Campina is mislukt. Vier jaar geleden strandde ook de vrijage tussen twee andere grote coöperaties, de Rabobank en de Duitse DG Bank. Is er iets mis met coöperaties?

Zonde, heel zonde dat die fusie mislukt is tussen Arla Foods en Campina, zegt hoogleraar Gert van Dijk, tevens directeur van de Nationale Coöperatieve Raad voor land- en tuinbouw (NCR). ,,Maar Ake Modeg, de vertrekkend topman van Arla, voorspelt dat beide bedrijven binnen twee jaar aan tafel zitten. Dat zie ik ook zo'', zegt Van Dijk, die als internationaal erkend deskundige nauw betrokken was bij het fusieproces. Want er zijn weinig bedrijven die samen zo'n mooi huwelijk kunnen vormen als Campina en Arla Foods, meent hij: ,,Maar eerst moet Arla Foods intern orde op zaken stellen. Er moet een ander bestuur aantreden dat de discussie met de boerenleden aangaat.'' Het liefst ook een modern bestuur waarbij, net als bij Campina, de boerenleden op enige afstand blijven en de dagelijkse leiding overlaten aan professionals, hoopt Van Dijk.

Nu kent ook een andere belangrijke coöperatie, de Rabobank, een geschiedenis met groeiproblemen. In 2000 liep bijvoorbeeld de samenwerking met de Duitse coöperatieve DG Bank stuk. Maar Van Dijk verwerpt de stelling dat coöperaties kennelijk minder toegerust zijn voor deze moderne tijden van fusies en schaalvergroting. Integendeel, zegt hij, coöperaties zijn juist zeer bedreven in fuseren. ,,Hun geschiedenis bestaat daar goeddeels uit. De meeste coöperaties zijn immers ooit klein begonnen, bijvoorbeeld als coöperatie van een dorp en door fusies uitgegroeid tot grote bedrijven.''

Natuurlijk, beursgenoteerde bedrijven hebben een groot voordeel bij overnames: ze kunnen dat doen door bijvoorbeeld aandelenruil. ,,Maar dat gebeurt eigenlijk alleen als die aandelen hoog genoteerd staan. Dan kost zo'n overname weinig'', zegt Van Dijk. ,,Maar op het moment dat de aandelen nauwelijks in beweging zijn en de koersen laag staan, zoals in deze periode, dan geldt dat voordeel nauwelijks. Daarom zie je nu weinig overnames.''

In zo'n geval kun je maar beter een coöperatie hebben, hoe omslachtig alle overleg met de boerenleden ook mag zijn. Want bij coöperaties worden overnames niet gedicteerd door de beurswaarde, maar vooral ingegeven door langetermijnvisie, meent Van Dijk. Bij fusies vloeit bovendien geen geld uit het bedrijf. ,,En ook de overhead van coöperaties is heel laag'', schetst Van Dijk een ander voordeel. ,,Want coöperaties kennen eigenlijk alleen standaardcontracten waaraan de leden zich moeten houden. De leden zijn bovendien een goede informatiebron voor het bestuur.'' Dat hoeft zich ook niet druk te maken over typische managersellende als kwartaal- of halfjaarcijfers of dat regelmatige overleg met zuinige banken. ,,De bestuurders moeten vooral de ledeninbrengst tot meerwaarde brengen.''

Dat de Zweedse en Deense boeren de fusie met Campina niet zagen zitten, is volgens Van Dijk ook onjuist. Natuurlijk, die boeren moesten ieder naar schatting 65000 euro inbrengen in de nieuwe firma, om hetzelfde vermogen op naam op te krijgen als Campina-boeren. ,,Maar dat bedrag is te financieren, de obligaties zijn te verhandelen en bij vertrek uit de coöperatie terug te ontvangen. Bovendien zijn de voordelen van de nieuwe schaalgrootte, na de fusie, zo groot dat die investering zich snel uitbetaalt.'' Het samengaan zou op jaarbasis een besparing van 150 miljoen opleveren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden