Er is niets mis met de mis van Diepenbrock

Het was u vast ontgaan, maar dit jaar is het Diepenbrockjaar. Na alle geweld van de voorbije Mahler- en Lisztjaren zijn het nu de wat mindere jongens die wat te vieren hebben, al scharen we daar Debussy natuurlijk niet onder. Die werd honderdvijftig jaar geleden geboren, net als onze Alphons Diepenbrock. Maar daar waar de eigenzinnige Claude zonder omwegen tot een heuse componist uitgroeide, was dat bij Alphons niet bij voorbaat voor de hand liggend.

Leraar klassieke talen, vriend van Gustav Mahler, en vriend van Willem Mengelberg. En ja: componist. Hij werd er nooit voor opgeleid, leerde het noten onder elkaar zetten zichzelf aan. Een autodidact dus. En toch prijkt zijn naam in een cartouche in het Concertgebouw. Aan het frontbalkon nog wel, onder de plek waar hij altijd placht te zitten. Dat Diepenbrock die plek kreeg zegt meer over de tijdgeest toen en de vrienden die hij had, dan over de populariteit van zijn werken nu. Van het niet heel uitgebreide oeuvre dat hij naliet, klinkt er sporadisch iets in de Nederlandse concertzalen.

Overigens deelt Diepenbrock iets opvallends met de allergrootste componist die Nederland kende. Er zitten drie eeuwen tussen, maar Diepenbrock heeft dezelfde jaartallen als Jan Pieterszoon Sweelinck: 1562-1621 tegenover 1862-1921. Ergo: het is ook een Sweelinckjaar, maar daarover later.

Laten we het even over de 'Missa in die festo' van Diepenbrock hebben. Een van zijn mooiste, maar ook minst uitgevoerde composities. Hij componeerde die in 1891 voor mannenkoor en orgel. Na zijn dood maakte collega-componist Hendrik Andriessen van die Mis een bewerking voor gemengd koor en orkest. In die orkestversie heb ik ooit zelf meegezongen. Hans Vonk en het Residentie Orkest waren voor het cd-label Chandos bezig met het opnemen van het werk van Diepenbrock. Voor de derde cd stonden de Missa en het Te Deum op het programma. In het Holland Festival van 1990 werden die werken door het Nederlands Concertkoor en het Residentie Orkest uitgevoerd. Een paar dagen later volgden de opnamesessies.

Het werd geen best project. De kritieken waren in de dagbladen al erg matig geweest, en een onwillige, norse Vonk begon met tegenzin aan de opnamen. Hij deed het voorkomen alsof hij de Missa nog wat geholpen had door over sommige maten 'wat heen te dirigeren'. Maar er was niets mis met Diepenbrocks mis, alleen de constellatie van creatieve krachten was toen niet goed. De opnamen werden door Chandos afgekeurd en de cd kwam er nooit. Vanmiddag in het Concertgebouw (live via Radio 4) klinkt de originele 'Missa in die festo' voor mannenkoor en orgel. Oordeelt u zelf. Natuurlijk is het de ZaterdagMatinee die voor dit unicum zorgt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden