Er is nauwelijks verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt

Een werkzoekende is in gesprek met een intercedent van uitzendbureau Adecco. ANP JERRY LAMPENBeeld ANP

Nederlanders zeggen er wel last van te hebben, maar de cijfers liegen er niet om. Van verdringing door arbeidsmigranten of mensen die onder hun niveau werken is nauwelijks sprake. 

Jeannine Julen
Redactie Economie

Bijna een kwart van de Nederlanders zegt minder kans te hebben op een baan door de open grenzen in Europa. Nog eens 40 procent ervaart juist mensen die werken onder hun niveau als een bedreiging voor hun baanmogelijkheden, blijkt uit een vandaag gepubliceerd onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau en het Centraal Planbureau. Toch wijst diezelfde studie uit dat van verdringing door nauwelijks sprake is. 

Varianten

De onderzoekers namen in opdracht van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid verschillende varianten van verdringing op de arbeidsmarkt onder de loep. Van mbo’ers die moeilijk aan de bak komen doordat hoogopgeleiden hun banen inpikken. Tot oudere werknemers die door de opgeschoven aow-leeftijd later met pensioen gaan en geen ruimte laten voor jongeren om aan hun eerste baan te beginnen.

De meest besproken variant van de afgelopen jaren: Oost-Europeanen, maar ook asielzoekers die de grens overtrekken. In de hoop op een beter inkomen en dus een beter leven. PVV’er Geert Wilders opende zes jaar geleden zelfs een Polenmeldpunt. Niet alleen vanwege banen die ingepikt zouden worden. Maar parkeeroverlast, dronkenschap, lawaai en andere varianten van hinder door Polen konden er worden gemeld. Maar, ontdekten de onderzoekers nu, arbeiders uit Polen, Bulgarije en Roemenië maken zich helemaal niet schuldig aan het wegkapen van banen. Sterker, ze werken in sectoren die Nederlandse werknemers al jaren links laten liggen. Zoals de visserij, de landbouw en de industrie.

Asielzoekers

Ook asielzoekers hebben er sinds hun komst niet voor gezorgd dat Nederlanders vaker werkloos thuis zitten. Dat komt doordat deze doelgroep vaak kampt met een taalachterstand en psychologische problemen, schrijven de onderzoekers. ‘De participatie van asielmigranten die in Nederland arriveerden in de tweede helft van de jaren negentig ligt, waarschijnlijk mede daarom, dus ook nadat ze al vrij lang in Nederland zijn ruim onder die van vergelijkbare groepen Nederlanders.’

Dat wil nog niet zeggen dat er helemaal geen sprake is van verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt, zo staat benadrukt in het rapport. Gaan asielzoekers toch aan het werk, dan scoren ze vooral banen waar nauwelijks opleiding voor nodig is. Denk aan schoonmaakwerk. De laagopgeleide schoonmaker moet dan toch iets harder zijn best doen om die potentiële schoonmaakklus te bemachtigen.

Keert het economisch gunstige tij, dan solliciteren hoogopgeleiden op banen onder hun niveau. Mbo’ers doen hetzelfde, met als gevolg dat laagopgeleiden wederom een potentiële baan weggekaapt zien worden. Bijna de helft van mensen met enkel een basisschooldiploma heeft dan ook het gevoel minder kans te hebben op een baan doordat anderen onder hun niveau werken. Onder mensen met enkel een havo- of vwo-diploma is dat zelfs meer dan de helft.

Strijd

Toch geldt ook hiervoor dat verdringing door mensen met een hoger opleidingsniveau beperkt is, stellen de onderzoekers. De vraag naar academici wordt almaar groter, dus banen zat voor deze doelgroep. Ja, tijdens de crisis was dat iets minder het geval. Maar lang blijven deze hooggeschoolden niet onder hun niveau werken. Hetzelfde geldt voor mensen met een middelbare beroepsopleiding.

Vanwaar dan toch het grote onbehagen onder werknemers met een laag opleidingsniveau? Sommigen ondervinden aan den lijve hoe lastig het is om weer aan het werk te geraken als ze eenmaal ontslagen zijn. Neem ouderen, woonachtig in de Randstad, die het vooral moeten hebben van banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. ‘Zij moeten continu ‘de strijd’ met anderen aangaan. Uit eigen ervaring weet een aantal van hen dat als zij hun baan, om wat voor reden dan ook, kwijtraken, het lastig is om een qua beloning en secundaire arbeidsvoorwaarden vergelijkbare baan te vinden’, schrijven de onderzoekers. Het gevoel dat arbeidsmarktkansen hoe dan ook verslechteren, maar ook het gevoel dat verdringing van diverse kanten optreedt, kunnen een verklaring zijn voor het verschil tussen cijfers en ervaring.

Lees ook

Tijd voor een nieuwe arbeidsmarkt: https://www.trouw.nl/home/tijd-voor-een-nieuwe-arbeidsmarkt-een-competentiepaspoort-en-de-jobshop~a0415171/

De Huidige arbeidsmarkt vraagt maatwerk: https://www.trouw.nl/opinie/de-huidige-arbeidsmarkt-vraagt-maatwerk~a91f42c8/

Vrouwen blijven steken met hun inhaalslag op de arbeidsmarkt: https://www.trouw.nl/samenleving/vrouwen-blijven-steken-met-hun-inhaalslag-op-de-arbeidsmarkt-~a63a488d/

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden