‘Er is meer seksistisch onderzoek nodig’

Reumatoloog en hoogleraar Irene van der Horst-Bruinsma. ‘Adam is geen Eva’, is haar motto. foto martijn gijsbertsenBeeld Martijn Gijsbertsen

Ziekten pakken bij vrouwen vaak anders uit dan bij mannen, maar artsen zijn zich daar lang niet altijd van bewust. Reumatoloog Irene van der Horst-Bruinsma wil daar verandering in brengen.

In haar werkkamer in het ziekenhuis staat een klein skelet. Als hoogleraar Irene van der Horst-Bruinsma hem van haar kast afhaalt, stoot-ie zijn hoofd tegen de muur. Het is een mannetje. Natuurlijk. “De man is voor alles het prototype geweest, ook in de geneeskunde,” zegt ze. 

Gisteren sprak de hoogleraar ­reumatologie haar oratie uit aan de Vrije Universiteit. Daarin pleit zij voor meer ‘seksistisch onderzoek’. Niet alleen in haar veld, maar in de hele geneeskunde. “Ik ben heel erg voor gelijkheid, maar hierin niet. Seksistisch onderzoek betekent voor mij dat we nadenken over de rol van sekse bij ziektes.”

Volgens de hoogleraar zijn er verschillen in hoe ziektes uitwerken en ook in hoe goed medicatie aanslaat. “In de cardiologie wordt al heel goed gekeken naar sekseverschillen en ook in de neurologie zijn ze ermee bezig. Maar ik hoor ook weleens een collega zeggen: Dat soort doofheid zien we vaker bij vrouwen. Doe er wat mee, denk ik dan!”

Dat er verschillen zijn, ‘suddert wel ergens onder het wateroppervlak, maar dringt niet door’. Daar wil zij als hoogleraar verandering in brengen. In haar onderzoek richt ze zich al jaren op de man-vrouw­verschillen bij reumatische ziekten.

Mannenziekte

In haar oratie zegt zij dat de ziekte van Bechterew, een vorm van reuma in de rug en het bekken, bij vrouwen slecht en laat  wordt herkend. Die staat bekend als een ‘mannenziekte’ maar het is allang bekend dat de ziekte ook bij vrouwen voorkomt. Vaker dan gedacht: eerst dachten artsen dat het tien keer zo vaak voorkwam bij mannen, dat blijkt nu maar drie keer zo vaak te zijn.

Beeld Martijn Gijsbertsen

De ziekte wordt bij vrouwen gemiddeld twee jaar later herkend, wat ervoor zorgt dat een behandeling met medicatie – zogeheten biologi­cals – pas laat wordt ingezet en sommige vergroeiingen niet meer voorkomen of vertraagd kunnen worden. Van der Horst-Bruinsma ziet die ­malaise in haar praktijk terug.

Truc

Ze bedacht de afgelopen jaren een slimme truc om de ziekte bij vrouwen tóch vroeg te ontdekken. Vaak is een van de eerste verschijningsvormen van de reuma een oogontsteking: regenboogvliesontsteking (uveitis). De vrouwen die daarmee kampen, gaan naar de oogarts en niet naar de reumatoloog.

Van der Horst vond oogartsen in haar ziekenhuis en in de klinieken rond Amsterdam bereid om de vrouwen die én oogontsteking én rugpijn hadden, door te sturen naar de afdeling reumatologie. De eerste resultaten zijn verbluffend: bij 43 procent van deze vrouwen werd Axiale Spa geconstateerd, een voorstadium van de ziekte van Bechterew.

De hoogleraar spant zich in om deze methode ook op andere plekken toe te passen, zodat vrouwen eerder geholpen kunnen worden. ‘Adam is geen Eva’, is haar motto voor de komende jaren als eerste vrouwelijke hoogleraar reumatologie in Amsterdam.

Haar mannetje wordt terug op de overvolle kast gezet. Wordt het met deze missie geen tijd om een vrouwelijk skelet aan te schaffen? Van der Horst-Bruinsma: “Ja leuk! Is ook gezelliger voor hem.”

Lees ook:

Ziekte van Bechterew slecht herkend bij vrouwen 

De ziekte van Bechterew, een vorm van reuma in de rug en het bekken, wordt bij vrouwen slecht en laat herkend. Dat zegt reumatoloog Irene van der Horst-Bruinsma in haar oratie aan de Vrije Universiteit. 

Hella de Jonges ‘Hartschade’ is een aanklacht tegen blunderende artsen

Mensen moeten zich niet meer door artsen laten afpoeieren. Vooral vrouwen met ernstige hartklachten worden nog vaak ten onrechte weggestuurd, weet schrijfster Hella de Jonge uit ervaring. Het heeft haar vertrouwen, toch al beperkt door haar traumatische jeugd, geen goed gedaan.

Vrouwen lopen een veel hoger risico te overlijden aan een hartinfarct dan mannen

Vrouwen krijgen minder hartinfarcten dan mannen. Maar áls ze ermee in het ziekenhuis belanden, is hun kans op nieuwe hartproblemen en zelfs sterfte tweemaal zo groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden