Column

Er is gewoonweg geen verenigd Europa

Kandidaten voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. Links Martin Schulz en rechts Guy Verhofstadt. Beeld reuters
Kandidaten voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. Links Martin Schulz en rechts Guy Verhofstadt.Beeld reuters

U kunt op 22 mei stemmen op de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Althans, er is een kansje. Een miniem kansje. U bent niet alleen bij die verkiezingen; honderden miljoenen kiezers in andere Europese landen doen ook een poging de commissievoorzitter aan te wijzen.

Lex Oomkes

Maar toch, mocht dit gaan werken, dan heeft u als kiezer meer rechtstreekse invloed op de persoon van de 'regeringsleider' dan u op nationaal niveau heeft. In de Haagse politiek blijft het tobben met dit soort rechtstreekse invloed van de kiezer.

Wist u eigenlijk wel dat de komende verkiezingen voor het Europees parlement dit nieuwtje inhielden? En zo ja, ligt u er wakker van? U kunt kiezen tussen de christen-democraat Jean-Claude Juncker, de sociaal-democraat Martin Schulz of de liberaal Guy Verhofstadt. Spannende keuze. Maar spreken de namen aan? En dan nog; in het onwaarschijnlijke geval dat de namen aanspreken en u een goed idee heeft van de personen, welke politiek staan ze voor?

Optelsom
Een Europese politieke ruimte, een onderling logische set van ideeën over functie en doel van Europese politiek, bestaat niet of nauwelijks. De verkiezingen gaan over een optelsom van nationale programma's van nationale politieke partijen.

Met enige moeite vallen er bijvoorbeeld sociaal-democratische elementen te ontwaren in de programma's van nationale sociaal-democratische partijen, maar veel onderling verband hebben al die sociaal-democratische programma's niet.

Europa blijft ook wat de democratische verantwoording betreft een kunstmatig geheel. De som is voorlopig niet meer dan de optelsom van de delen, als je van die delen al een optelling zou kunnen maken. De poging om de belangstelling voor de verkiezingen te verhogen door de belofte dat de grootste fractie de kandidaat van het parlement zal zijn voor het voorzitterschap van de Europese Commissie, is zo'n voorbeeld van kunstmatigheid.

De belangstelling voor de verkiezingen lijkt er in ieder geval niet door beïnvloed te worden. De EBU, de samenwerkende Europese publieke omroepen, organiseert debatten tussen de kandidaten voor het voorzitterschap. Deze week was er notabene één in ons eigen Maastricht. De Nederlandse publieke omroep heeft echter geen belangstelling voor de debatten. U kunt ze slechts zien op het internet-themakanaal NPOPolitiek. Dat zal overweldigende kijkcijfers opleveren.

Verzameling van landen
De belofte van meer rechtstreekse invloed van de kiezer levert dus niet automatisch meer betrokkenheid op bij Europese verkiezingen. Als de voortekenen niet bedriegen zal in Nederland de belangstelling niet noemenswaardig groeien, zelfs niet nu de verkiezingen een referendum voor of tegen Europa worden.

Dat geeft te denken voor die supporters van Europa, die streven naar een rechtstreeks gekozen voorzitter van de commissie, of sterker, uiteindelijk naar een rechtstreeks gekozen president van de Unie. Mochten zij ervan uitgaan dat zoiets als vanzelf tot meer betrokkenheid van de kiezer zal leiden, dan hebben ze het goed mis.

Brussel is voor de kiezer nog een verzameling landen, die uit welbegrepen eigenbelang willen samenwerken, Of die kiezer daar enthousiast over is of niet, doet minder terzake. Er is gewoonweg geen verenigd Europa.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden