Er is echt meer dan stokbrood en Sartre

Niet het Parc Asterix, maar Disneyland-Parijs. Die plek koos president Nicolas Sarkozy afgelopen week uit om zich te laten fotograferen met zijn nieuwe vlam, de Italiaanse zangeres Carla Bruni. Dat lijkt het gelijk te bewijzen van Time, het Amerikaanse weekblad dat onlangs zeer provocerend de Franse cultuur ten grave droeg.

De cover toonde de in september overleden mimespeler Marcel Marceau die treurig in een slaphangende bloem blikt. ’De dood van de Franse cultuur’ luidde de vette kop. Het blad wees op de ruim 750 nieuwe romans die tijdens de opening van het literaire jaar in september werden gepresenteerd. Slechts een dozijn zouden hun weg vinden naar de Amerikaanse markt. En ook van de meer dan 200 Franse films dit jaar, draait slechts een handvol in bioscopen over de grenzen. Of kijk naar de Franse veilinghuizen waar slechts acht procent van de internationale kunsthandel passeert (tegen dertig procent in Engeland en vijftig procent in de VS).

Conclusie: de zwaargesubsidieerde Franse cultuur brengt nog slechts navelstaarderige wanproducten voort, waar over de grenzen geen afnemer voor te vinden is. Dit in tegenstelling tot de Amerikaanse cultuur die, vaak in de vorm van Hollywoodfilms en hamburgers, in Frankrijk en elders gretig aftrek vindt. Het gewraakte artikel verscheen overigens alleen in de Europese versie van Time, daarmee suggererend dat de Franse cultuur niet alleen dood, maar ook reeds lang en breed begraven was.

Maar het lijk beweegt nog. En hoe! Het schopt hard om zich heen.

„De Gaulle + Sartre + stokbrood + de borsten van Sophie Marceau = de Franse cultuur.” Zo maakte de criticus Didier Jacob in weekblad Le Nouvel Observateur op zijn manier duidelijk dat de Amerikanen een achterhaald beeld hebben van wat er in Frankrijk op cultureel gebied speelt. Op het gebied van muziek, dans en architectuur tellen de Fransen juist wél mee, schreef ook Olivier Poivre d’Arvor, directeur van het fijnmazige netwerk van culturele ambassades dat de Franse taal en cultuur in de wereld propageert, in dagblad Le Monde. Of kijk naar een filosoof als Marcel Gauchet wiens werk in veertig talen is vertaald, vulde dagblad Le Figaro aan.

Weer anderen wezen erop dat slechts 2,1 procent van alle boeken die in de VS gepubliceerd worden, vertalingen zijn. In Frankrijk is dat 30 procent. Amerika, met andere woorden, staat, anders dan Frankrijk, helemaal niet open voor andere culturen. En dat, zo concludeerde de Franse sterintellectueel Bernard-Henri Lévy, is een teken van fundamentele zwakte, waarmee hij de bal behendig terug het Amerikaanse kamp in kaatste. De enige die toegaf liever een boek te lezen van de Amerikaanse succes-auteur Philip Roth dan de zoveelste experimentele roman van een Franse auteur, was Antoine Compagnon. Nota bene hoogleraar Franse literatuur aan het prestigieuze Collège de France in Parijs.

En Sarkozy ? Die kan altijd aanvoeren dat hij Carla voor het eerst ontmoette op een feestje bij het Château de Versailles. Alleen zijn daar helaas geen foto’s van.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden