'Er gaat niets boven tijd'

doorbraak | interview | Als een komeet kwamen Mathieu van Bellen en zijn Busch Trio dit jaar op. Ook als solist vergaat het de violist goed. 'De neiging om diep te gaan, zit in mijn karakter.'

Wie goed heeft opgelet, kon violist Mathieu van Bellen (1988) een paar jaar terug horen op zijn eerste cd, met Bach, Bartók en Christian Blaha. Diep in Zeeuws-Vlaanderen, waar hij opgroeide, zette hij een eigen kamermuziekfestival op: Scaldis. Jonge namen uit de klassiekemuziekscene maken er hun opwachting. Alles in de luwte. Dat het opeens snel kan gaan, bewijst de afgelopen periode. Van Bellen heeft een enerverend jaar achter de rug.

Om een paar dingen te noemen: hij was deze zomer artist in residence bij het Grachtenfestival Amsterdam, de eerste cd van zijn in 2012 opgerichte Busch Trio kwam uit, het drietal beleefde diverse zaaldebuten, waaronder in het Concertgebouw, en won de Kersjesprijs van niet minder dan vijftigduizend euro.

"En óf dit een belangrijk jaar is geweest voor mij, ik heb een doorbraak mogen beleven in Nederland. Mijn studie heeft zich in Engeland en Duitsland afgespeeld - ik ben op mijn veertiende met mijn Nederlandse leraar, Jan Repko, meegegaan naar Engeland. Ik ben dertien jaar weggeweest. Na het winnen van de GrachtenfestivalPrijs in 2015 mocht ik dit jaar artist in residence zijn van het evenement. Dat is niet alleen voor mij van groot belang geweest, maar ook voor mijn trio. Opeens komt je carrière op stoom, je krijgt concertuitnodigingen, je doet de Nederlandse podia aan, je naam wordt bekender."

Zo komt er in één keer veel op je pad, je moet dat wel allemaal aankunnen.

"Klopt, ik zou dat een paar jaar geleden een stuk moeilijker hebben gevonden. De afgelopen jaren heb ik aan veel kunnen werken en dan bedoel ik niet alleen mijn vioolspel, de techniek. Ik heb ervaring opgebouwd, mensen leren kennen, de relatie met mijn collega's in het trio geïntensiveerd. Op een gegeven moment voel je dat een leerproces zijn vruchten afwerpt.

"Er gaat niets boven tijd. Je moet hard studeren en dan kun je een stuk spelen. Als je datzelfde werk opzijlegt en na een bepaalde periode weer oppakt, wordt het ietsje beter onder je handen. Je hebt je in de tussentijd kunnen verdiepen in ander werk, andere componisten, andere stijlen."

De in Hulst geboren Van Bellen begon op zijn vierde met vioolspelen en was twaalf toen hij belandde in de jongtalentklas van het Conservatorium van Amsterdam. De knoop werd doorgehakt: dit was wat hij wilde, de muziek en niets anders. Op het podium zien we een violist met een jongensachtige uitstraling; gretig en serieus bijt hij zich vast in de muziek.

We kennen je niet zo goed als solist, is dat je bedoeling?

"Tijdens mijn studie in Engeland heb ik veel solo gespeeld. Op een gegeven moment ben ik me op het trio gaan concentreren en daar gaat nog steeds de meeste tijd naartoe. We zijn sinds kort in de positie om de agenda zo in te delen dat we kunnen besluiten tot een periode waarin er meer ruimte is voor ieders solobezigheden, afgewisseld met tijd voor het trio. Volgend jaar februari ga ik als solist op tournee met het Nederlands Studenten Orkest.

"Toch, als ik zou moeten kiezen, wil ik het liefste kamermusicus zijn. Je hebt als kamermusicus de kans om diep in de muziek te duiken, dieper dan wanneer je solist bent. Met een orkest repeteer je een paar keer voor het concert, echt en detail werken is nagenoeg onmogelijk. Ik voel me aangetrokken tot de subtiele en intieme relatie met de muziek en met elkaar in een kamermuziekgezelschap.

"Met het Busch Trio heb ik veel geluk. Ori en Omri Epstein, de cellist en pianist zijn dierbare vrienden. We gaan samen op vakantie als het zo uitkomt. Het gevoel van verbondenheid is enorm. Je gaat met z'n drieën het podium op, je geeft elkaar kracht en vertrouwen. Het creëren van een dergelijke hechte band zou ik missen in een solocarrière.

"De neiging om diep te gaan, zit in mijn karakter. Ik wil voorbij de eenvoudige manier van begrijpen. Als ik me ergens echt voor interesseer, wil ik alles weten en snappen. Een groot artiest is voor mij iemand als Pablo Casals. Hem werd eens gevraagd waarom hij nog steeds studeerde op zijn negentigste. Casals gaf als antwoord dat hij nog altijd verbetering zag."

Ben je veranderd het afgelopen jaar, na de opeenstapeling van successen?

"Dat zou je aan mijn vriendin, Maria (Milstein, red.), moeten vragen, maar ik geloof het niet. Ik ben op het podium ook dezelfde persoon als wanneer ik niet speel. Het is een eer om erkenning te krijgen voor wat je doet. Mijn interesses en manier van omgaan met de materie zijn nog steeds hetzelfde. Ik word aangemoedigd door de bevestiging van buitenaf. Van alles wat je doet, groei je. Ik geloof dat ik zelfbewuster ben geworden en beter weet waarom ik een bepaalde keuze maak."

Van Bellen heeft een spectaculair handelsmerk: zijn klank. Die is geïnspireerd op zijn muzikale voorbeelden uit de eerste helft van de vorige eeuw. Adolf Busch, Pablo Casals, Jascha Heifetz: grote mannen die het geheim kenden van een eigen klankkleur, de lange lijn, de gezongen frase. Van Bellen speelt op de ex-Adolf Busch Guadagnini uit 1783, gedeeltelijk voorzien van darmsnaren om zo zijn klankideaal te bereiken. Daarmee onderscheidt hij zich van een groot deel van zijn collega's.

"Mijn inspiratie komt voort uit de zang, een van de oudste muziekvormen die er bestaan, en dan vooral de gezongen lijnen, datgene wat de musici uit het begin van de twintigste eeuw vertegenwoordigen.

"Een van de boeiendste ontmoetingen die ik dit jaar heb gehad, is met violist Christiaan Bor geweest. Hij heeft bij Heifetz gestudeerd en vormt zodoende een lijn naar die generatie. Sindsdien discussiëren we over wat hij en ik belangrijk vinden in de muziek. Hij heeft mij voorgedragen om de artistieke leiding over te nemen van zijn Reizend MuziekGezelschap. In hem heb ik een goede vriend gevonden die direct in contact staat met de tijd in de muziekgeschiedenis die me zo na aan het hart ligt.

"Over alles wat ik heb gedaan denk ik na, maar ik blijf er niet te lang bij stilstaan. Liever kijk ik vooruit, dat is verreweg het beste. Zodra je een doel hebt bereikt, ontstaat er een nieuw: je wilt een stuk nog beter leren kennen en nog beter uitvoeren. De muziek en de zoektocht binnen de muziek zijn oneindig. Zodra de zoektocht stopt, is dat het einde van je leven. Dat geldt voor alles."

Mathieu van Bellen e.a. 4 februari in de Kleine Zaal van het Concertgebouw, Amsterdam. Info: concertgebouw.nl

TOPVIJF van alltime-favourites van Mathieu van Bellen

1. Alfred Cortot, Jacques Thibaud, Pablo Casals

Beethoven

Archduke Trio, op. 97

"De uiterste spiritualiteit bereikt met pianotrio. Een zeer beroemde opname die altijd een bron van inspiratie is geweest om pianotrio's te spelen. Deze drie poëten laten je vergeten dat ze een instrument bespelen, ze gebruiken hun instrument alleen als medium om de muziek te laten spreken. Het is niet eens meer zingen, het is spreken."

2. Christiaan Bor en Jerome Lowenthal

Bartók Sonate voor viool en piano nr. 1

"Deze opname heb ik voor het eerst gehoord een week voordat ik Christiaan om middernacht met Oud en Nieuw dit jaar ontmoette. Voor mij de beste opname gemaakt van dit werk, en om nu van Christiaan het stokje over te nemen bij Het Reizend MuziekGezelschap is een zeer grote eer."

3. Busch Quartet en Rudolf Serkin

Brahms Pianokwartet in A-groot, op. 26

"Er zijn zoveel opnames van het Busch Quartet die ik zou kunnen voordragen. Vorig jaar is de droom uitgekomen om Mendelssohn- en Schuberttrio's te mogen spelen in de Kleine Zaal; op 4 februari mag ik daar dit pianokwartet van Brahms spelen. Daarvoor neem ik uiteraard mijn trio mee, en hebben we wederom de eer om samen te werken met Miguel da Silva met wie we ook Dvoráks pianokwartetten en -kwintetten opnemen."

4. Jascha Heifetz, William Primrose, Emanuel Feuermann

Mozart Divertimento

"Dit jaar heb ik een nieuwe lp-speler gekocht en de kans gehad om de collectie die ik tijdens mijn studie heb opgebouwd weer te beluisteren. Daar zat onder andere deze opname tussen, met misschien wel de ongelooflijkste combinatie van drie strijkers."

5. Pablo Casals, BBC Symphony Orchestra, Adrian Boult

Elgar Celloconcert

"Mijn andere favoriete cellist, naast Emanuel Feuermann, is Pablo Casals. Wederom zou ik zoveel opnames kunnen kiezen. Recentelijk leerde ik deze uitvoering kennen: het Celloconcert van Elgar op de nobelste, mooiste en diepste manier gespeeld. Klasse."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden