Review

Equatoria: opruiming onder Aluku-bosnegers Antropologen-echtpaar koopt in Frans Guyana stervende cultuur op

Richard en Sally Price: Equatoria. Uitg. Routledge, Londen; 295 blz. - $ 27,50.

Beiden hebben ze in de jaren zestig gewerkt onder de Saramaccaanse bosnegers in Suriname, waarover ze waardevolle boeken publiceerden. Ook hebben ze een uitgebreide verzameling bijeengebracht van Saramaccaanse kunst. Het lag dus voor de hand dat hun werd gevraagd, voor een in Cayenne, de hoofdstad van Frans Guyana, op te richten museum van volkskunst de gebruiksvoorwerpen van de Alukubosnegers te gaan vergaren.

Deze Aluku's zijn de afstammelingen van de marrons, weggelopen slaven die in de achttiende eeuw onder hun roemruchte aanvoerder Boni een jarenlange strijd leverden tegen de kolonisten en de aangevoerde Nederlandse troepen. Nu echter is door de in hoog tempo doorgevoerde francisation, verfransing, die als een stoomwals over hen heen is gegaan, een belangrijk deel van het cultuurgoed verloren geraakt.

Het echtpaar vroeg zich dan ook af: voor wie kopen we al die bankjes, kleedjes en kalebassen? Het enige geruststellende antwoord dat ze vonden, was dat komende generaties geassimileerde Aluku's via de voorwerpen in het museum zich een voorstelling zouden kunnen maken van de leefwijze van hun voorouders.

Het boek kent een tweedeling. De rechterpagina's bevatten gebeurtenissen, besprekingen en overpeinzingen van de Prices in de vorm van een bijgewerkt dagboek; links staan vaak schrijnende citaten, waarvan de herkomst varieert van Voltaire en Jonathan Swift tot Joseph Conrad, Germaine Greer en Garcia Marquez.

De beschrijving blijft nuchter. Ze maken melding van het geharrewar met de directrice, hoofd van het museum, over geld, vervoer, logies en wat al niet, en van de prijzen die ze voor de objecten betalen. Maar ze verwoorden ook de pijn die ze voelen omdat wat ze bij de Saramaccaners hebben ervaren als levend en authentiek, hier nu voorbij is.

Hun eigen gedrag nemen ze onverbloemd kritisch onder de loep. Bij de Saramaccaners voelden ze zich indertijd te gast; hier zijn ze indringers, die de Aluku's hun laatste bezittingen afhandig willen maken, ook al is dat tegen een behoorlijke prijs. Rovers zijn ze niet, de mensen hechten er vaak geen waarde meer aan en komen er zelfs mee aanzetten. Misschien is dat nog het meest droevige van alles.

Voor de directrice gaat het niet om de ethiek van het verzamelen, maar om de esthetica van de te verwerven objecten, die een patine d'usage moeten hebben ten bewijze dat ze eens echt gebruikt zijn.

De schrijvers hebben hun gemengde gevoelens - schuldgevoelens zou ik bijna geneigd zijn te zeggen - in dit boek goed weergegeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden