Epoustouflant

Eigenlijk ben ik op weg naar iets anders, maar mijn metro stopt bij station Caulaincourt. Is dat niet het station met de ellendiepe wenteltrap? De trein gaat hier diep onder de berg van Montmartre. Ik spring eruit, want ik wil die trap nog eens zien.

Er is een lift, zó hoog is die trap. Voor de liftdeur staat een jongen met een wit petje en een grote hond met een nog grotere bek. Een keurig muilkorfje bungelt aan een riempje aan zijn nek. Alle wachters op de lift zwijgen en denken: Moet ik straks met die hond in de lift? Waarom heeft hij die korf niet om zijn muil? Omdat zijn muil te groot is? Hadden de Londense bomgooier, de Algerijnse treinverkrachter en de Belgische moordenaar niet ook witte petjes op?

Je mag met een dier de metro niet in. Het staat er zo: ,,Het is ten strengste verboden enig dier mee te nemen. Als u het toch doet, moet het dier deugdelijk opgeborgen worden in een afgesloten tas.'' Al vaak heb ik naast miauwende manden en keffende koffertjes gereisd. Een keer lachte de hele wagon omdat een haan in een rugzak driemaal kraaide.

De lift kwam en voerde ons, inclusief petje en hond, omhoog. Buiten zag je direct dat het hier Montmartre was: een trap-straatje, veel bomen, een kalme stemming.

En de toeristen dan? Laat ik u de twee wetten van Touristan vertellen. De eerste is deze: de toeristen hebben gelijk. De plekken waar zij zich verzamelen zijn bijzonder. De tweede is: toeristen wagen zich nooit buiten de kudde. Er zijn er wel veel, maar zij blijven dicht bij elkaar op het plein bij de kerk, of dat nu de Notre Dame, de San Marco, de Nieuwe Kerk of de Sacré Coeur is. Op dat plein zijn de winkeltjes voor prentbriefkaarten, souvenirs en water. Mijd dat ene plein en u hoeft in Venetië, Amsterdam of Montmartre geen toeristen tegen te komen. U kunt ongestoord het huis dat Adolf Loos voor Sammy Tzara bouwde, bekijken en de andere Montmartriana. De kerk is een onding, dat de Parijse bevolking als straf voor hun communistische opstand in 1875 opgedrongen kreeg, en is bovendien geheel volgesteigerd, zodat achter het internationale teken van de doorgestreepte hoed (men dacht kennelijk alleen aan mannelijke bezoekers) het teken van verplichte bouwhelmen hangt.

Ik ga met een krant op het terrasje zitten van het café naast de metro-ingang. Een man komt met flessen frisdrank uit de kruidenier en vraagt wat ik drinken wil. Hij is de patroon. Uit de kroeg strompelt een vrouw naar buiten die aan het tafeltje naast me gaat hikken en boeren. Ineens staat ze op, schraapt grondig en spuugt een vette kwat in de goot. Haar andere buurman zegt in zijn telefoon: ,,Gadverdamme, d'r staat hier een wijf te kotsen.'' Op dit moment trekt de patroon aan de stang van het zonnescherm. Een scheut regenwater klotst daardoor naar beneden, op het hoofd van de vrouw die de geluiden van het Hollandse woord Ggge-sproei nadoet. Doet hij dat expres? Dat kan haast niet, want hoe weet hij dat net op die plek, en niet op mijn schoenen, het zonnedoek met water morst? De vrouw blijft -zij is immers dronken- staan met haar hoofd door het watergordijn heen. Ik moet denken aan het beeld dat Jean Marais heeft gemaakt in de muur naast het huis dat de schrijver Marcel Aymé hier om de hoek heeft bewoond.

Een beeldhouwer die een heel mens heeft gehakt, zet dat beeld neer op zijn voeten, of op een paard. Maar wat moet hij doen met alleen een mensenhoofd? Als je het op een schotel zet, denk je aan de heren Holofernes en De Doper. Als je het aan de muur prikt denk je aan een hertengewei. Dus dan maar een borstbeeld op een voetstuk of tegen een schoorsteenmantel. Het beeld dat Jean Marais hieuw, bestaat uit een aantal lichaamsdelen die uit een muur steken: een bovenlichaam, een half been, een voetpunt, een arm met een aktentas. Het lijkt wel of het beeld door de muur heen loopt. Maar dat is ook zo! Want de houwer heeft de hoofdpersoon van het verhaal De Muurpassant uitgebeeld, dat Aymé, die een kruising was tussen Bordewijk en Belcampo, schreef over een man die ontdekt dat hij door muren heen kan wandelen.

Het scherm is droog, de vrouw steekt de straat over en kijkt in de etalage van een winkel. Is het een hoedjeswinkel? Die zijn hier nog bij honderden. In de etalage hangen dromerige materialen, want ze verkopen geen klare hoeden, maar bespreken urenlang met de klant hoe het hoedje moet.

Ik lees in de ochtendkrant Bevrijding over de nieuwste schandalen. Mevrouw Tibéri heeft met kiesbiljetten gefraudeerd. Zij is de vrouw van mijnheer Tibéri die daardoor burgemeester van een Parijs arrondissement werd. Maar hij stond toen onder Chirac, die nu president van Frankrijk is. De Raad van State heeft uitgemaakt dat Chirac pas vervolgd kan worden als hij geen president meer is. De Raad van Sate gaf toe dat er bij de verkiezingen gefraudeerd is, maar Tibéri, nu burgemeester van heel Parijs, mocht toch blijven zitten. De voorzitter van die Raad van State moet binnenkort voor de rechter omdat hij zich als minister door een oliemaatschappij heeft laten omkopen, die zijn vriendin betaalde. De directeur van de Franse Bank, die straks Duisenberg moet opvolgen, wordt verhoord in verband met een bankschandaal. Je zou een kiezersopstand verwachten, maar de Franse burger weet allang dat de heren boven allemaal corrupt zijn. Vervelend voor de enkeling die niet corrupt is.

In het boekenbijvoegsel van de krant twee pagina's over Hella Haasse, van wie weer drie boeken in het Frans zijn verschenen. De Krant noemt haar La Javanaise en zij is blij met de vertaling, waarin zij 'het ritme van haar zinnen terugvindt, het is een époustouflant werk'. Ik wil elke dag een nieuw Frans woord uit de krant leren en ik dank mijn Javaanse collega voor dit adembenemend, pafstaandoende woord.

Terug staat de jongen met de hoed weer bij de lift. Hij is gewoon een pestkop. Of hij moet de lifters beschermen. Ik neem de wenteltrap. Een indrukwekkende borobodoerse werveling van brede stenen treden. Epoustouflant.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden