Opinie

Epos uit Mesopotamie als stoutmoedig spektakel

Zo sober en ingetogen de Gilgamesj als solovertelling bij het Ro Theater is (in december uitgekomen), zo uitbundig is de versie door de Theatercompagnie. Een geurende grasmat beroert al bij binnenkomst de zintuigen en in de volgende drieënhalf uur worden ook ogen en oren onafgebroken geprikkeld. Regiseur Theu Boermans en decorontwerper Bernard Hammer hebben alles uit de kast gehaald om, met alle respect voor dit duizenden jaren oude epos uit Mesopotamië, het publiek te laten beleven dat het verhaal in feite vooral ook een vermetel jongensboek is. Met zijn drang naar onsterfelijkheid, de mens eigen, neemt Gilgamesj het daarin op tegen de goden van wie hij voor twee derde afstamt. Natuurlijk moet hij het uiteindelijk tegen hen afleggen, maar niet nadat hij en bloedbroeder Enkidu het hen flink lastig hebben gemaakt.

De voorstelling is opgezet als een raamvertelling, begint met de naderende dood van Gilgamesj om dan de voorafgaande geschiedenis op te halen. Immers, zeggen de bewoners van de onderwereld in afwachting van Gilgamesj' komst: wij hier hebben tijd in overvloed voor verhalen om zo even te ontsnappen aan de vergetelheid. De Oostenrijker Raoul Schrott, die het epos hervertelde, geeft met zulke verhaalvondsten het thema een diepere dimensie. Want wat is onsterfelijk: niet dood gaan of in verhalen voortleven?

De enscenering is aanvankelijk verraderlijk simpel. Midden op de grasmat een glazen huisje, dat zowel een schrijn, een paleis als de door koning Gilgamesj gebouwde stad Uruk kan zijn. Eromheen een magische stenen cirkel, die naar de kleitabletten verwijst waarop het epos is overgeleverd, maar ook naar de muur rondom Uruk. Op het achterdoek pratende godenkoppen. Zodra Gilgamesj zich als een verkrachtende tiran laat kennen krijgt de voorstelling een woestheid en tempo, die bij de onbesuisde avonturen passen. Er wordt gevochten, gefeest, een berghelling beklommen, de goddelijke hemelstier neergelegd, terwijl tekst- en godenbeelden de handeling voortdrijven en de vormgeving in beweging houden.

Geïnspireerd kennelijk door de Proust-cyclus van Guy Cassiers bij het Ro Theater heeft Boermans de theatraal stuwende kracht van de projectie ontdekt. Met prachtige vondsten zoals Gilgamesj' rouwklacht bij de dood van Enkidu die als een strelend laken over vloer en achterwand glijdt. Ritmisch mooi ook als moment van bezinning in alle onbezonnenheid. In het tweede deel, als de hele vloer is volgestouwd met iglo-tentjes, verbeelden daaroverheen golvende teksten de zee van de dood, die Gilgamesj moet bedwingen om de (Babylonische) overlever van de zondvloed, Uta-napisjti, te kunnen raadplegen. Met als spectaculairste scène de nagespeelde zondvloed, die als een hedendaagse tsunami over het toneel raast. Voegt Fedja van Huêt zich lekker jongehonderig in de titelrol, Gilgamesj is allereerst een ensemblevoorstelling, dienstbaar aan de epische verhaaltrant. Met geestige noten als een nonchalant sigaretje ter relativering van al te heftige emoties. Een stoutmoedig spektakel met oog voor detail.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden