Ephimenco / Herdenking in een korf vol krabben

Het is alweer vijftien jaar geleden dat mijn pen jammerlijk uitschoot en op een lijn kwam te zitten met mijn meest verborgen gedachte. En hoewel ik nog steeds vind dat niet alles van wat je denkt daadwerkelijk opgeschreven kan en mag worden, liet ik toen die duistere hersenvloed via het ventieltje van mijn ergernis ontsnappen: Nederland is een korf vol krabben!

Ik schreef het op en legde het verder uit, wat mijn (ongegronde) reputatie van Nederland-hater onmiddellijk versterkte. Nederland is dus een ordinaire krabbenmand, schreef ik, waar geen van die lelijke beesten de ander de buitenlucht en -licht in longen en ogen gunt. Nederland als de bakermat van afgunst en rancune, wraakzucht en kleinzieligheid. Vijftien jaar na dato wordt met de herdenking van de moord op Theo van Gogh een nieuwe illustratie voor mijn oude stelling aangedragen.

De diverse plechtigheden die volgende week woensdag in Amsterdam zullen plaatsvinden vormen alvast het toneel van een moddergevecht dat menig buitenlandse journalist op die dag met stomheid zal slaan. ’s Ochtends op de plek van de marteldood zal de bijeenkomst met vooraanstaande politici – de burgemeester, de premier en de stadsdeelraadvoorzitter – door familie en vrienden van het slachtoffer worden geboycot. In de ogen van die spijtoptanten die hun eigen onderonsje ’s middags zullen houden, zijn die politici een stel verraders en hypocrieten.

Er is zelfs een kans dat die herdenking in een beschamend tafereel resulteert: columniste Pamela Hemelrijk riep gisteren Van Goghs lezers in het gratis blad Metro op om met fluitjes het spreken van de drie onmogelijk te maken. Het mag natuurlijk altijd, maar of dit de juiste plek en het juiste moment is, daarover twijfel ik sterk. Ik ben namelijk dol op rituelen en plechtigheden die de ogen vol laten lopen en waar niemand mag worden uitgesloten.

Zelfs mensen als Remco Campert, die de lijkengeur van Van Gogh nog in zijn oude winterjas heeft zitten, zouden wat mij betreft welkom zijn. Bij een mooie herdenkingsplechtigheid hoort altijd een vleugje hypocrisie met een stoet terugkerende vervloekte zonen. Maar ook bezinning, zeker in een geval waarvan de portee zo onbegrensd is dat deze moord – je hoeft maar buitenlandse bronnen te raadplegen – al deel is gaan uitmaken van de moderne wereldgeschiedenis. Tegelijk vermoed ik ook dat de naasten van Theo van Gogh van zijn ’gedachtegoed’ diep geïmpregneerd moeten zijn.

Daarom heeft deze herdenking, die toevallig ook nog met het vieren van het Suikerfeest samenvalt, een nogal rellerig karakter gekregen. Het zorgt voor een knallend vuurwerk met hier en daar een afgerukte middelvinger op de stoep. Leuk voor het spektakel en voor al die lijkenpikkers die op 2 november hun vreugdedansje zullen kunnen voortzetten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden