Enkelband lost voor Teeven niet alles op

Mogelijk meer bezuinigingen nodig op gevangeniswezen

Minder gevangenissen, meer gedetineerden op één cel, een enkelband in plaats van een gevangenisstraf en 3400 banen van cipiers op de tocht.

Toen staatssecretaris Fred Teeven (veiligheid en justitie) die plannen vorig jaar bekendmaakte, was het huis te klein. Er volgden protesten, stakingen en zelfs de coalitiepartijen keerden zich tegen de bezuinigingen van 340 miljoen euro.

Inmiddels zijn we een jaar verder en zijn de plannen van Teeven aangepast. Er is zo'n 70 miljoen euro van de bezuinigingen af, negentien in plaats van 26 instellingen gaan dicht en er verdwijnen 2.000 in plaats van 3.400 banen.

Maar hoe zit het nu met die enkelband als alternatieve celstraf? Over die maatregel debatteert de Kamer vandaag. Aanvankelijk keerden praktisch alle partijen zich tegen deze elektronische detentie, net als rechters en slachtoffers. Huisarrest zou geen alternatief mogen worden voor een complete celstraf, luidde de algemene mening. Ook niet als het om een periode van maximaal een jaar gaat, ook niet als het veel geld kan besparen. Daarop bond Teeven in. Thuisdetentie kan in het huidige voorstel slechts een deel van de celstraf vervangen. Ook wordt het pas een optie aan het einde van de rit, als een gedetineerde de helft van zijn tijd in de cel heeft gezeten. Bovendien moet er sprake zijn van een 'zinvolle dagbesteding', zoals werk, studie of cursus.

Cruciale toezeggingen voor de VVD, die liever geen gevangenen 'met een krat bier thuis op de bank' ziet zitten - woorden van toenmalig VVD-Kamerlid Teeven uit 2009. Ook de PvdA kon na de aanpassingen leven met de plannen.

In die zin zal het debat van vandaag weinig vuurwerk opleveren. In elk geval niet genoeg om het plan van tafel te krijgen, want door steun van de coalitie is er in de Tweede Kamer een meerderheid. Onduidelijk is of de enkelband in de senaat standhoudt. De oppositiepartijen zijn kritisch.

Boven het debat hangt nog een andere vraag: hoe moet het verder met de gevangenissen nu het aantal veroordeelden terugloopt? Inmiddels is het zover dat er meer personeel in de gevangenis werkt dan er criminelen achter de tralies zitten. Het historisch lage aantal gevangenen zorgt voor 1.400 lege cellen.

Naar de oorzaak van de terugloop is het nog gissen. Worden er minder boeven gepakt? Zijn er minder veroordelingen voor handel in harddrugs? Teeven stuurt voor de zomer een rapport naar de Kamer dat inzicht moet verschaffen.

Het wordt speuren naar een manier om met die daling om te gaan zonder opnieuw pijnlijke maatregelen te moeten nemen. Daarbij heeft Teeven één duidelijk streven: geen extra instellingen sluiten. In debat met de Kamer maakte hij dat vorige maand weer duidelijk. Maar hoe dan uit deze impasse te komen? Buitenlandse gedetineerden in Nederlandse gevangenissen zetten? Morrelen aan het inkomen van bewaarders? Geld uit andere potjes op het ministerie halen? Of toch maar geen enkelband als vervanging van een celstraf?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden