Enige 3D-beeld van Abraham Kuyper ligt in bubbeltjesplastic in het archief van de VU

Toen Abraham Kuyper, de beroemde leider van de gereformeerden, in 1920 overleed werd er meteen een dodenmasker van zijn gezicht gemaakt. Lange tijd was het een raadsel wie het afgietsel van gips 93 jaar geleden fabriceerde. Archivaris Hans Seijlhouwer bewaart het masker in het archief van de Vrije Universiteit.

Eigenlijk best sinister, een masker van een lijk.

"Ja, best wel. Je ziet echt het gezicht van Abraham Kuyper. Zijn mond is duidelijk ingevallen. Kuyper droeg een kunstgebit, maar dat is er dus al uit. We hebben trouwens twee maskers. In een ervan zit aan de achterkant een haakje. Konden mensen het ophangen."

Waarom deden de nabestaanden dit?

"We weten het niet precies. Waarschijnlijk vroeg de familie erom. Ze wilden iets hebben als nagedachtenis. Door de komst van de fotografie is het maken van maskers trouwens in onbruik geraakt. De vraag is natuurlijk: hoe gewoon was dit? We bewaren in het archief ook een masker van de dichter Willem Bilderdijk en een afgietsel van zijn hand. Die hand is roze geschilderd. Dat ziet er best raar uit."

Maar nu weten we dus wie het masker van Kuyper maakte.

"Een collega stuitte op een bericht in de krant Het Vaderland van 11 november 1920. Onder het kopje 'Residentienieuws' staat daar het volgende: 'Naar we vernemen, heeft de beeldhouwer Toon Dupuis gistermiddag van dr. Kuyper een doodsmasker afgenomen'. Deze Dupuis was een bekende van de familie. Hij heeft ook het beeld gemaakt dat nu nog pontificaal in de aula van de Vrije Universiteit te zien is."

Valt een dodenmasker wel met calvinistische soberheid te verenigen?

"Ach, met die gereformeerde soberheid viel het echt wel mee. Kuyper was een man uit een hogere sociale klasse. Als hij met zijn familie uit eten ging, werden er gewoon twaalf, dertien gangen opgediend, blijkt uit een boek over calvinistische eetgewoonten dat een tijdje geleden werd geschreven."

Hoe belangrijk zijn de maskers nu nog?

"Het is natuurlijk een voetnoot bij de geschiedenis van Kuyper, maar wel een heel aardige. We hebben heel veel foto's van de man en een klein stukje film waarin hij te zien is. Dit is de enige beeltenis van Kuyper die we in drie dimensies hebben. O ja, we weten uit zijn paspoort ook welke kleur ogen hij had: bruin. Maar er zijn geen geluidsopnames van hem, hoewel dat technisch wel kon."

Is er veel belangstelling voor Kuypers gezicht?

"Nee. Ik heb nog nooit meegemaakt dat iemand vroeg: 'Mag ik dat dodenmasker eens zien, want u heeft het'."

Waar bewaart u de twee maskers van Kuyper op zijn sterfbed?

"In dozen. Het ene masker ligt stevig ingepakt in houtwol tegen het stoten. De andere zit in bubbeltjesplastic. Ja, hoe meer je wilt weten des te prozaïscher het wordt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden