Engels sluipt sneaky onze taal in

Don't worry. Zo luidt de boodschap van taalpsycholoog Gerrit Jan Kootstra aan mensen die zich boos maken over het gebruik van Engelse woorden in het Nederlands. Uit onderzoek, waar hij binnenkort op promoveert aan de Radboud Universiteit Nijmegen, blijkt dat we er weinig aan kunnen doen dat we checken in plaats van controleren zeggen, of tomato in plaats van tomaat. Onbewust praten we onze omgeving na.

1 Hoe komt dat?
"De omgeving in Nederland is steeds meer tweetalig; Engels zien we veel op televisie, internet en in marketing. In zo'n omgeving is de neiging relatief groot om beide talen door elkaar heen te gebruiken. Uit mijn onderzoek blijkt dat mensen dit wisselen tussen talen van elkaar overnemen. We praten elkaar na."

2 Waar komt die neiging vandaan?
"Die zit diep geworteld in het menselijk handelen. Niet alleen in taalgebruik, maar ook in andere vormen van gedrag, is al langer bekend dat we elkaar spiegelen. Dat doen we onder andere om sympathiek gevonden te worden. Bij taalgebruik doen we het vooral om elkaar beter te begrijpen. Je maakt je boodschap duidelijker als je de woorden van je gesprekspartner gebruikt. Het zorgt voor wederzijds begrip."

3 We kunnen er dus niets aan doen?
"In zekere zin niet. Elkaars taalgebruik overnemen gaat grotendeels onbewust. Zo nemen gesprekspartners soms ook de woordvolgorde in zinnen van elkaar over, ondanks dat er daardoor vreemde zinnen ontstaan. Toch is het niet geheel onbewust, er werken ook strategische mechanismen. Als je het gesprek bijvoorbeeld eigenlijk niet wilt voeren, kan het ook handig zijn om de woorden van de ander juist niet over te nemen. Taalpuristen kunnen er dus ook bewust voor kiezen om hun taalgebruik zo puur mogelijk te houden. Hoewel dat volgens mij erg moeilijk is."

4 Wat betekent dat voor de toekomst van het Nederlands?
"Het zou kunnen dat talen steeds meer op elkaar gaan lijken naarmate ze meer met elkaar in contact komen. Het hangt wel van verschillende factoren af. Zo zijn er woorden in het Nederlands en Engels die bijna hetzelfde zijn, zoals 'dans/dance' of 'tomaat/tomato'. Juist bij die woorden wordt vaak gewisseld van taal en is de neiging om dit van elkaar over te nemen het grootst. Maar er zijn ook factoren die ik niet in mijn proefschrift heb onderzocht, die ons taalgebruik kunnen beïnvloeden. Onze taal is continu in beweging."

5 Is het erg dat Nederlands zich steeds meer vermengt?
"Het is niet nieuw dat talen zich ontwikkelen. Zo had het Frans ten tijde van Napoleon veel invloed op het Nederlands. In principe bepalen de sprekers zelf of het communicatief functioneel is om stukjes uit andere talen te gebruiken. Dit vind ik als wetenschapper enorm interessant. Maar ik heb er geen oordeel over."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden