Engelenzang en harpspel

Het nieuwe album van de Amerikaan Randy Newman heet "Harps and angels". In de gelijk­namige song, waarmee het album opent, beschrijft hij vanuit de ik-vorm een bijna-dood-ervaring.

'Als jullie me een tijdje niet gezien hebben, dat komt doordat ik nogal ziek ben geweest. Beginnen daar mijn knieën toch te trillen en begint mijn hart daar te bonken! Ik viel op de grond en dacht dat ik dood ging.' Hij stuurt een schietge­bed­je omhoog, want je weet maar nooit, en zie, wat hoort hij vervolgens: harpspel en engelenzang! Als de zang wat terugneemt komen er na elkaar twee stemmen uit de hemel: een toornige stem uit het Oude Testament en een stem vol liefde uit het Nieuwe.

Vervolgens krijgt hij het oordeel te horen: een goed mens ben je niet geweest, een slecht mens ook niet, maar toch tamelijk slecht. Je hebt mazzel dat er een vergissing in het spel is, we waren eigenlijk op ganzenjacht, dus je mag nu nog even gaan. Maar je moet wel beter oppassen voor als het straks menens is.

Als een reporter van het Duitse blad Musik Express de song ter sprake brengt, reageert Newman: "Ja. Haha! En hij rent er meteen vandoor en vertelt zijn vrienden erover. En wat voor hem het belangrijkste is: 'Er is een leven na de dood! Ik hoop dat we daar samen nog eens wat zullen drinken!' En niet: 'Wat is dat iets geweldigs om in te kunnen geloven!" Na de vraag hoe Newman zelf denkt over een leven na de dood, is diens antwoord dat hij daar 'uiteraard' niet in gelooft.

Het interessante vind ik dat hij met dit antwoord toont dat hij ziet dat het geweldig kan zijn voor iemand om te geloven in een leven na de dood, alleen geldt dit niet voor zijn personage. Het doet mij denken aan de oude omschrijving van humor als een lach en een traan. Zit hier immers niet een traan achter?

Vooral als je het volgende lied er achteraan luistert. Dat heet "Losing you", en daarin zingt hij volstrekt serieus dat hij al veel kwijt is geraakt in het leven en tegen een stootje kan, 'maar waar ik nooit overheen zou komen, is als ik jou zou verliezen'. Randy Newman wordt binnenkort 64 en bovendien heeft hij gedurende een periode met zijn gezondheid getobd. Hij is met de dood bezig!

Ik neem het van hem aan als hij zegt dat hij niet gelooft. Hij leeft ook in een land met een hoop onwaar­achtig christendom. En hij heeft veel kritiek op dat land, en ook dat brengt hij op zeer humoristische wijze. Het is prachtig zoals hij zich in "A few words in defense of our country" richt op de buitenlandse hoorder.

'De leiders die we nu hebben zijn weliswaar de slechtste die wij ooit gehad hebben, maar nog lang niet zo erg als wat deze arme wereld al te verwerken heeft gehad', en dan komt hij met Caesar, de Spaanse inquisitie, Hitler en Stalin, oftewel: Bush valt best wel mee. Dit alles op jolige Amerikaanse muziek uit het begin van de vorige eeuw. En in een ander nummer moedigt hij ons aan: "Laugh and be happy": wees blij, lach, dat is niet moeilijk, geloof in je dromen, dan komt alles goed.

Op een bepaalde manier is "Harps and angels" een verdrietige plaat. Maar wel tegelijk heerlijk lichtvoetig. Je merkt dat hij een joodse achtergrond heeft, ook al is hij van de orthodoxie ver verwijderd.

Het lijkt er dus op Newman zijn bijna-dood-ervaring in het echt niet heeft gehad. Dat vind ik jammer. Niet alleen voor hemzelf, hoewel ik hem zoiets moois graag zou gunnen. Maar een humoristisch en lichtvoetig getuigenis van een diepgaande ervaring is toch ook iets moois. Zwaarwichtigheid en gedragenheid is er in zake geloof al zoveel. Iets meer humor zou de communicatie van het evangelie goed doen.

Maar toch vraag ik het me af. Want hoewel hij zich in een song als "Losing you" in zijn kwetsbaarheid laat zien, zijn humor dient ook als een scherm om zelf buiten schot te kunnen blijven.

Jan Andries de Boer is predikant in Broek op Langedijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden