Eng, dat opgefokte groepsgedrag

Wesley Sneijder laat zich fotograferen met een fan in Johannesburg. ( FOTO KOEN VAN WEEL, ANP)Beeld ANP

Mensen die niet van voetbal houden, beleven zware tijden. Ze kunnen nauwelijks om het WK-circus heen. Zelfs op onverwachte momenten worden ze getroffen. Zo blijkt een Leidse supermarktpoelier dinsdag al uren voor de halve finale zijn braadkast te hebben uitgezet. „Nee, geen gegrilde kip. Vanavond komt er toch geen hond.”

Toegegeven, één zo’n ergernisje stelt weinig voor. Maar in de praktijk zijn het er vele, en ze zijn onontkoombaar. Het begint al ’s ochtends met de krant. Die lijkt in deze tijd gemaakt voor een andere doelgroep. Zelfs een reportage over gierzwaluwen opent en sluit met voetbal. Alsof er nog maar één perspectief op de wereld bestaat.

Vervolgens, in de trein naar het werk, vliegen de voor- en nabeschouwingen van alle kanten om je oren. Op kantoor en in de kantine gaat het verder. En ’s avonds neemt de tv het over. „Laat die tv dan uit”, roept de voetbalfan vanaf de zijlijn. Maar dat helpt niet, in elk geval niet als ’Oranje’ speelt. Want dan zwelt in het hele land een hysterisch gejoel aan zodra een doelpunt dreigt. Via de kreten moet en zal ook de ongeïnteresseerde het verloop van de strijd meekrijgen.

Het dwingende karakter van de WK-beleving heeft iets beangstigends. Neem de wedstrijd Nederland–Brazilië, afgelopen vrijdag om 16 uur. Op de werkvloer verdringen collega’s zich rond de plasmaschermen. De enkeling die zich afzondert, moet zich verantwoorden. Zet je de oranjekolder en het opgefokte groepsgedrag in zo’n geval weg als ’aanstootgevend nationalisme’, dan wordt dat je nog dagen nagedragen.

We willen niet doorgaan voor pretbederver, maar het avondlijke geluidsniveau waarmee de overwinningsroes gepaard gaat, mag je toch gerust ergerlijk noemen. Claxonnerende auto’s, lallende zuipers, tetterende vuvuzela’s: wie niets met voetbal heeft, ligt telkens wakker van het feestje van een ander. Geen wonder dat aanvankelijke desinteresse vanzelf ontaardt in voetbalhaat. En dan beweert sociaal psycholoog Bertjan Doosje dat oranjewinst sowieso een goed gevoel, een positiever zelfbeeld en extra energie oplevert, ook bij niet-liefhebbers. Daar merken wij weinig van.

Hoe komt de voetbalmijder in vredesnaam de zondagavond door? Niet op het North Sea Jazz Festival in Rotterdam, want daar garanderen grote WK-schermen dat niemand een grasspriet zal missen. Naar André Rieu dan, of de musical Mary Poppins? Ook geen optie: die beginnen vervroegd. Een kwartier voor de aftrap staat iedereen hoe dan ook buiten.

Eén troost: een sauna is zondagavond gratis open, speciaal voor mensen die om het voetbal heen willen. Er is geen plasmascherm te bekennen, al kan de receptioniste niet beloven dat in het horecagedeelte toch niet een klein tv’tje aanstaat. Tja, als zo’n bal eenmaal rolt...

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden