Energiebedrijven spelen onterecht Calimero-kaart

Een Colombiaanse mijnwerker. Beeld AFP

Nederlandse energiebedrijven blijven bloedkolen kopen van Drummond en Prodeco, twee mijnbouwbedrijven in de Colombiaanse mijnbouwregio Cesar. Dat melden de energiebedrijven in reactie op het onderzoeksrapport The Dark Side of Coal dat vredesorganisatie PAX gisteren publiceerde.

Tussen 1996 en 2006 waren paramilitaire groepen actief in Cesar. Tenminste 3100 mensen werden vermoord, 240 mensen verdwenen spoorloos en meer dan 55.000 mensen werden van hun land verdreven. Zowel daders als getuigen verklaren in het rapport van PAX dat de paramilitairen die misdaden pleegden werden betaald door de mijnbouwbedrijven Drummond en Prodeco.

De Nederlandse energiebedrijven negeren met hun reactie de oproep van PAX, gericht aan alle energiebedrijven in Europa, om geen bloedkolen meer te kopen, todat Drummond en Prodeco effectief bijdragen aan het recht op genoegdoening van de slachtoffers. De energiebedrijven voeren voor hun besluit twee drogredenen aan. De eerste: "Als we nu per direct stoppen met het inkopen van kolen, koopt een andere partij deze gewoon op; Nederland is als land te klein om enige invloed uit te oefenen. En daarmee verlies je alle grip op de situatie ter plekke.''

Calimero-kaart
Essent, Nuon, E.ON, Electrabel en Delta gaan er zo gemakshalve aan voorbij dat de Europese energiemaatschappijen samen 70% (!) van de door Drummond en Prodeco in Cesar gewonnen steenkolen afnemen. De dreiging van een inkoopstop door afnemers van dit formaat zou wel degelijk een groot effect kunnen sorteren. Het zou er voor kunnen zorgen dat Drummond en Prodeco bijdragen aan de genoegdoening van slachtoffers, samen met de Colombiaanse overheid en andere partijen. Maar de Nederlandse energiebedrijven spelen nu de rol van Calimero: 'wij zijn klein en Drummond en Prodeco zijn groot'.

De tweede drogreden is dat de Nederlandse energiebedrijven stellen 'niet op de stoel van de rechter' te willen gaan zitten. Even voor de duidelijkheid. De energiebedrijven hebben zélf de plicht om niet bij te dragen aan mensenrechtenschendingen. Jarenlang hebben de energiebedrijven als onderdeel van de steenkolenketen deze verantwoordelijkheid verwaarloosd.

Nu de energiebedrijven op hun verantwoordelijkheid worden aangesproken, verwijzen zij braaf naar het ontbreken van een vonnis dat slachtoffers genoegdoening toekent. Maar de energiebedrijven weten heel goed dat de Colombiaanse rechters geen enkele aanstalten maken om een juridisch vooronderzoek in te stellen naar de betrokkenheid van mijnbouwbedrijven bij geweld, laat staan om slachtoffers genoegdoening toe te kennen. De energiebedrijven weten ook dat mijnbouwbedrijven slachtoffers actief belemmeren om voor hun rechten op te komen.

Weinig transparant
De energiebedrijven willen het in de toekomst beter doen. Zeggen ze. Maar intussen negeren zij de slachtoffers, weigeren ze transparant te zijn over de herkomst van hun steenkolen en ontlopen zij elke verantwoordelijkheid om bij te dragen aan genoegdoening.

Het is pijnlijk dat de energiebedrijven daarvoor met niet meer dan twee povere drogredenen op de proppen komen. Zij ondergraven zo hun eigen geloofwaardigheid en hun reputatie, door slachtoffers van mensenrechtenschendigen die verbandhouden met de winning van steenkolen in de kou te laten staan. De slachtoffers vroegen de energiebedrijven hun hand op het hart te leggen en hun pijn te voelen. Maar zelfs een enkel woord van mededogen was te veel gevraagd.

Als het de energiebedrijven zelf aan durf ontbreekt om hun verantwoordelijkheid te nemen, moet de politiek ingrijpen. Dan moet de Tweede Kamer de transparantie maar afdwingen en minister Ploumen vragen de genoegdoening van slachtoffers juridisch bindend vastleggen in het aangekondigde sectorconvenant met de energiebedrijven. Dat biedt de energiebedrijven tenminste een heldere norm en verlost hen van de zelf aangemeten Calimero-in-Colombia rol.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden