Energieakkoord en schaliegas trekken spoor in ranglijst van 2013

De Duurzame 100 van Trouw is flink overhoop gehaald. De top-3 van de vijfde editie is weliswaar gelijk aan die van vorig jaar, maar verder is de lijst opnieuw ingrijpend veranderd. Ruim veertig nieuwe namen.

Stil leed bij scherpe dalers en dolle vreugde bij sterke stijgers. Niet getreurd, voor wie ditmaal niet scoorde, maar daalde, helemaal verdween of wéér geen plek kreeg in de Duurzame 100: dit is een jaarlijst. Volgend jaar een nieuwe ronde, nieuwe kansen.

Urgenda-directeur Marjan Minnesma is voor de derde keer op rij uitgeroepen tot de koningin van de duurzaamheid. De jury vindt dat er ook afgelopen jaar niemand in Nederland zo veel heeft bijgedragen aan verduurzaming van de samenleving. Minnesma kreeg bij de voorselectie al de grootst mogelijke meerderheid van stemmen: 12 van de 13 juryleden wilden haar in de Duurzame 100.

Ze werd ditmaal vooral gekozen op het criterium charisma, terwijl vorig jaar daadkracht nog als haar meest in het oog springende eigenschap werd gezien. Nu staat ze bij daadkracht op plek twee, na Sjoerd van de Wouw, campagneleider bij Wakker Dier (van de plofkip).

Paul Polman, de CEO van Unilever, staat opnieuw op plaats 2, óók voor de derde keer op rij. Hij scoort hoog op daadkracht en brede visie. Acht juryleden wilden hem in de Duurzame 100. De nummer 3 van dit (en vorig) jaar, duurzaam ondernemer Maurits Groen, kreeg meer jurystemmen dan Polman: tien van de dertien, maar hij scoorde bij enkele criteria wat lager (brede visie en kennis).

Wat valt dit jaar op? Het energieakkoord en de schaliegasdiscussie hebben hun sporen getrokken door de Duurzame 100. Wiebe Draijer, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, plopte ineens van niets op plek 7: de hoogste nieuwkomer. Hij was één van de stuwende en sturende krachten achter het nationaal energieakkoord.

Sylvia Borren, directeur van Greenpeace en de vrouw die de onderhandelingen over het energieakkoord met VNO-NCW-voorman Bernard Wientjes vlottrok (lees daarover het interview met haar verderop in de bijlage), steeg van plaats 100 naar 54. Ze is de grootste stijger in 2013. Ron Wit (Natuur en Milieu) sprong van 31 naar 12 en Marco Witschge van de stichting Nederland krijgt nieuwe Energie kwam op 30 binnen. Wit en Witschge werkten achter de schermen volop mee aan het akkoord.

Ook opvallend: Lieve Declercq, bestuursvoorzitter van waterbedrijf Vitens, staat van niets op plaats 35. Ze stak haar nek uit door in Trouw tien bezwaren op te sommen tegen schaliegasboringen in waterwingebieden. Maar ook Geert Ritsema van Milieudefensie, onvermoeibaar actievoerder tegen schaliegasboringen, werd door de jury gezien, hij spoot van plaats 82 naar 45.

Dat ook Urgenda's advocaat Roger Cox (op 83) in de Duurzame 100 staat, toont aan dat de jury zich, zoals de afspraak is, in hoge mate laat leiden door wat er in het voorbije jaar aan duurzame acties is ondernomen door genomineerden. Cox werkte het afgelopen jaar met zijn directeur Minnesma aan een rechtszaak tegen de Staat om een effectief klimaatbeleid af te dwingen. Eind september kwam de dagvaarding klaar.

Wat verder opviel? De koninklijke familie is verdwenen uit de Duurzame 100. Vorig jaar nog stond (toen nog) koningin Beatrix voor het eerst in de lijst, op plaats 59, resultaat van een Kersttoespraak waarin de vorstin pleitte voor verduurzaming van Nederland. Haar zoon Willem-Alexander stond vorig jaar op 97 en neef Carlos de Bourbon de Parme op 95.

Vernieuwing van bedrijf en ngo
Wat viel de jury op? Joop Oude Lohuis, werkzaam bij energieadviesbureau Ecofys - jurylid van het eerste uur - ziet een doorgaande trend waarin duurzaamheid verschuift van het primaat van politiek en wetenschap naar ngo's en vooral ook ondernemers.

"Dat zie je bij het klimaatissue, maar ook bij duurzaam voedsel en duurzame materialen, zoals kleding. Er zijn steeds meer kleine en grote ondernemers die hun business baseren op duurzame grondslag en nadrukkelijk duurzaam 'doen'. Dat weerspiegelt zich in de Duurzame 100 als je over een iets langere periode kijkt. Ik denk dat duurzame ontwikkeling nu het meest gebaat is bij een versterking van echte belangen van deze ondernemers in macht en invloed op de politieke en maatschappelijke keuzes. We zijn er nog lang niet en we zullen misschien wel een Duurzame 1000 nodig hebben."

Publiciste Natasja van den Berg, sinds twee jaar jurylid, heeft dit jaar vooral gelet op sociale duurzaamheid. "Politici kwamen er slecht van af. In mijn optiek komt dat door het systeem waarin zij functioneren. We hebben de afgelopen tien jaar vijf verkiezingen gehad, met een electoraat op drift, en dat maakt het ontwikkelen van beleid voor de lange termijn ongelooflijk ingewikkeld. Daadkracht tonen in zo'n context is heel lastig."

"Wat mij betreft is dit overigens de belangrijkste trend binnen de duurzame beweging. Steeds meer maatschappelijke organisaties, bedrijven en wetenschappers begrijpen dat we voor een duurzame wereld niet meer op de politiek kunnen wachten, en nemen de meest inspirerende initiatieven, het topje daarvan krijgt zijn weerslag in deze lijst."

Ook Jan Dirx van Natuur & Milieu (tweede jaar als jurylid) valt het op dat de politiek wegzakt. "Er was het afgelopen jaar op het gebied van duurzaamheid weinig belangwekkends te melden vanaf het Binnenhof en dat is dan ook zichtbaar."

Folkert van der Molen, marketingmanager bij Royal HaskoningDHV mist in de lijst enkele personen die veel noeste arbeid verrichten en 'meters maken'. "Ik hoop dat 'green washing' niet teveel doorwerkt in de lijst, zoals ook als bezwaar wordt aangevoerd tegen rankings van ondernemingen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden