Eneco en Delta raken netwerk kwijt

Minister Kamp houdt vast aan splitsing: overheid de kabels, energiebedrijven de stroom

Als zelfs een liberaal als VVD-minister Henk Kamp wil dat energienetwerken in overheidshanden blijven, dan moet er wel een verdraaid goede reden voor zijn. Die is er voor Kamp ook. Een goede marktwerking op de energiemarkt is volgens hem alleen mogelijk als de overheid de energiekabels in handen heeft. En zeker zo belangrijk: de kabels zijn van vitaal belang voor de Nederlandse huishoudens en bedrijven. Daarom besloten VVD en PvdA woensdagnacht het taaie verzet van Eneco en Delta te breken en het netwerkbeheer bij de energiebedrijven weg te halen.

Inmiddels is het elf jaar geleden dat het toenmalige kabinet de energiemarkt open gooide en consumenten niet langer vastzaten aan het enige bedrijf dat in hun regio energie leverde. Voortaan bepaalde iedereen zelf welke stroom hij wilde. Aan deze liberalisering van de energiemarkt was wel een voorwaarde verbonden. Het energienetwerk mocht niet in handen vallen van bedrijven die commerciële avonturen aangingen op de opengebroken markt. Stel dat een energiebedrijf failliet zou gaan, dan zou ook het netwerk omvallen, met alle gevolgen voor huishoudens en bedrijfsleven.

De Splitsingswet moest dit probleem verhelpen. De energiebedrijven moesten hun netwerkbedrijf afstoten en bij de staat onderbrengen. Essent en Nuon voerden de wet direct uit. Eneco en Delta niet. Zij stapten naar de rechter, waar zij deze zomer vastliepen op een uitspraak van de Hoge Raad.

Tegenstanders van splitsing wijzen geregeld naar ProRail en NS. Ook zij zijn ooit gesplitst in een beheerder van de rails (ProRail) en vervoersbedrijf (NS). Daarom is het zo'n puinhoop, zeggen tegenstanders van splitsing. Nu is een vergelijking tussen rails en kabels niet helemaal zuiver. Op het spoor is het lastiger concurrentie te organiseren dan op de energienetwerken.

Dat Eneco en Delta tegen splitsing zijn, heeft alles te maken met geld. Momenteel hebben beide bedrijven een concurrentievoordeel op andere energieleveranciers omdat zij als enige twee nog netwerken in Nederland beheren. Daarom ook waren de andere energiebedrijven afgelopen juli zo gelukkig met de uitspraak van de Hoge Raad. Eindelijk een gelijk speelveld, zeiden zij.

Eneco en Delta zijn juist bang dat er na splitsing geen gelijk speelveld meer is. Buitenlandse bedrijven hoeven hun netwerk niet af te stoten omdat andere landen de Europese regels minder streng interpreteren. Dat geeft die bedrijven een voordeel. Met een netwerk op de balans, is een bedrijf meer waard, kan het meer lenen en dus meer investeren. Bijvoorbeeld in een overname van Eneco en Delta. Dat is ook precies wat er met Nuon en Essent gebeurde.

Nu is het de vraag wat beide energiebedrijven waard zijn zonder hun netwerk. Neem Eneco. Dat haalde vorig jaar een bedrijfsresultaat van 363 miljoen euro. Daarvan kwam 309 miljoen uit het beheer van het netwerk. Delta heeft al aangegeven te vrezen voor een faillissement als het zijn netwerk moet afstoten.

In hun strijd tegen splitsing bleken Eneco en Delta onverwachte bondgenoten te hebben; de milieubeweging. Dat heeft te maken met een dreigement van Eneco-topman Jeroen de Haas. Zou de splitsing er komen, dan zou hij zijn belofte intrekken om 400 miljoen euro te investeren in duurzame energie. Die belofte kwam uit het Energieakkoord dat twee jaar geleden is gesloten tussen overheid, bedrijfsleven en milieubeweging. Vandaar de solidariteit van onder meer Greenpeace-directeur Sylvia Borren en Marjan Minnesma van Urgenda.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden