Herdenken

En wéér moet het Onze Lieve Vrouwelyceum een drama verwerken

 Rector Gijs van Wijlen: ‘De dood zit in ons systeem. Wie in de vijfde zit, heeft het al drie keer meegemaakt.’ Beeld Merlin Daleman
Rector Gijs van Wijlen: ‘De dood zit in ons systeem. Wie in de vijfde zit, heeft het al drie keer meegemaakt.’Beeld Merlin Daleman

Terugblikken op 2019 betekent op het Bredase Onze Lieve Vrouwelyceum wéér stilstaan bij een drama. Voor de zesde keer in zes jaar tijd overleed een leerling. ‘We moeten het elke keer weer een plaats geven. Dat wordt niet makkelijker als je het vaker hebt meegemaakt.’

Eline. Jeroen. Allard. Ide. Floor. Megan. Zes tieners kijken vanaf de muur in de herdenkingshoek het klassieke schoolgebouw van het Onze Lieve Vrouwelyceum in. Zes tieners die hun middelbare schoolperiode hier niet hebben kunnen afmaken. Hun leven was te kort, door verschillende oorzaken. Een verkeersongeluk, MH17, overleden in de slaap, doodgestoken. Zes leerlingen in zes jaar tijd, het is lastig te bevatten.

Het ongeluk lijkt nooit ver weg, hier even buiten het Bredase stadscentrum. Is het niet daadwerkelijk, dan toch wel in de hoofden van medewerkers en scholieren. Rector Gijs van Wijlen merkte het vorige maand weer, toen hij kort voor de eerste pauze via de omroepinstallatie zijn docenten bijeen riep in de personeelskamer.

“Dat had te maken met de staking. Maar het werd doodstil op school. Iedereen dacht: ‘Er zal toch niet weer iets zijn gebeurd?’ Dan ben ik me er weer van bewust welke impact de gebeurtenissen op ons allen hebben.

“De dood zit in ons systeem. Wie in de vijfde zit, heeft het al drie keer meegemaakt. Tel daar voor de zesde klas de MH17 bij op, waarbij we twee jongens verloren. De leerlingen hebben hier veel moeten doorstaan”, blikt Van Wijlen terug.

Een dubbel gevoel

Het meest recente drama was tevens het meest verwarrende. In augustus van dit jaar werd de 15-jarige Megan in haar woning doodgestoken. De verdachte is een klasgenoot van het slachtoffer. De rechtszaak loopt nog.

Van Wijlen: “Dan heb je te maken met een dubbel gevoel. Het verdriet over Megan, plus het ongeloof dat het deze jongen is overkomen. Dat laatste woord gebruik ik bewust, omdat we hem op geen enkele manier zo kennen. Ze zaten twee jaar bij elkaar in de klas. In zo’n situatie kunnen emoties twee kanten uitschieten.

“Daar komt bij dat het landelijk nieuws was, er stonden hier camera’s voor de deur. Gelukkig werden we bij de zorg voor de leerlingen uitstekend begeleid door de GGD en Slachtofferhulp. We houden de leerlingen goed in de gaten.”

De school heeft ook interne vertrouwenspersonen. Van Wijlen schat dat in totaal zo’n dertig leerlingen hulp hebben gezocht. “Velen hebben dat ook in hun privéomgeving gedaan. Daarom hebben we de laatste keer een bijeenkomst voor ouders georganiseerd, met adviseur Ine Spee.

“Zij is dé autoriteit op dit gebied. Het is fijn als iemand je kan vertellen hoe je dingen kunt doen. Ook voor mij. Op school moet ik sterk zijn, de rector is degene naar wie gekeken wordt. Ine heeft me geleerd dat ik, op momenten dat het bij me past, wel ruimte moet geven aan mijn emoties. Of ik de neiging heb om alles op te kroppen? Nee. Nou ja, ik ben eigenlijk wel een binnenvetter. Maar tijdens wandelingen met mijn vrouw langs de Waal – ik woon in Zaltbommel – kan ik er wel over praten.”

Soms laaien de emoties weer op. Of hebben leerlingen een plotselinge behoefte om te herdenken. Afgelopen week stond een groepje aan zijn bureau met de vraag of er nog kaarsjes waren. “Het was die dag vier maanden geleden dat Megan overleed.” Geregeld ziet hij leerlingen in de gedenkhoek bijeenkomen, ook voor de vijf anderen die hier worden herdacht.

Van Wijlen gaat er soms bij staan, om verhalen te horen en te vragen hoe het gaat. “Dat levert ook hele mooie gesprekken op. Tieners kunnen elkaar in de armen vallen en heel veel tranen laten, maar ze zijn ook in staat om gekke momenten of leuke herinneringen boven te halen.”

Niet de overhand

Aan het einde van het jaar spreekt Van Wijlen traditioneel zijn docenten toe. Ook dit jaar ontkomt hij er niet aan te memoreren aan het verdriet. Al moet het niet de overhand krijgen, vindt hij.

“Dat is ook zo bij diploma-uitreikingen. Als een van de leerlingen een bepaald jaar eindexamen zou doen, sta ik daar in mijn toespraak altijd even bij stil.

“Soms laten we nog een lied horen dat centraal stond tijdens de herdenking. Vervolgens zet ik kort een stap terug, zodat we de dingen letterlijk van elkaar scheiden. Dan kun je daarna ook gewoon weer iets feestelijks doen.”

Zelf kan Van Wijlen het verdriet wel loslaten. “Ik moet het elke keer weer een plaats geven. Dat wordt niet makkelijker als je het vaker hebt meegemaakt. Als ik er op enig moment geen afstand van zou kunnen nemen, wordt mijn rugzakje wel heel erg vol.”

De trieste gebeurtenissen hebben de school ook sterker gemaakt, zegt hij. De wijze waarop leerlingen en medewerkers elkaar in moeilijke tijden opvangen en steunen, maakt indruk op de rector.

“Alles wat je als mens ervaart, helpt je bij je latere ontwikkeling. Ook dit soort gebeurtenissen, waarbij ze merken dat ze er voor elkaar kunnen zijn. Het samen rouwen, maar ook het samen lachen. Daar groeien ze van, al zullen ze dat later pas echt ervaren. Daar ben ik wel van overtuigd, ja.”

Lees ook:

Hoe een school worstelt met de zelfdoding van een leerling

De familie van de vijftienjarige leerling die begin 2017 een einde maakte aan zijn leven, beschuldigde de school van nalatigheid. Het Heerlense Grotiuscollege kreeg een storm van kritiek te verwerken. Jeugdinspectie onderzocht of de school voldoende heeft gedaan om de jongen te helpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden