Reportage

En voort trekt de karavaan der wanhopigen, hopend op een beter leven in de VS

Te voet of liftend op een truck hopen deelnemers van de karavaan op een beter leven in de Verenigde Staten.Beeld AFP

Drie weken zijn ze onderweg, de jongeren, vrouwen en kinderen uit Midden-Amerika die in de Verenigde Staten een beter leven hopen te vinden. Nog zo'n duizend kilometer te gaan.

Yosselin Flores ploft neer in een plastic stoel. Het 17-jarige Hondurese meisje zucht van opluchting. Zij, haar zusje en haar tante hebben Sayula bereikt, een stadje in de Mexicaanse deelstaat Veracruz. Naast haar rijden vrachtwagens het plaatsje binnen, met tientallen Hondurezen op de aanhangwagens. Ze juichen: "Sí se pudo!". Ja, het is gelukt!

"Ik had niet gedacht dat we zo'n lange afstand konden afleggen", zegt Yosselin vermoeid. "Zeker niet na afgelopen nacht."

De dag begon slecht. Honderd kilometer terug, in Matías Romero, hielden ze vorige nacht met ruim vijfduizend andere Midden-Amerikaanse vluchtelingen, vooral Hondurezen, halt op een voetbalveld. Maar hevige regenval dwong hen elders onderdak te zoeken. In portieken probeerden ze wat nachtrust te krijgen, voor ze de volgende ochtend om vier uur door moesten.

Yosselin FloresBeeld Jan-Albert Hootsen

"Het was slopend", zegt Yosselin. Ze wijst naar haar zusje. "Voor de jongsten was het vooral zwaar. Veel van hen zijn ziek, maar er was nergens medische hulp."

Somber

De Midden-Amerikaanse 'vluchtelingenkaravaan' begon drie weken geleden in het Hondurese San Pedro Sula aan de reis van ruim drieduizend kilometer naar de Mexicaanse grens met de Verenigde Staten. Het zijn vooral jongeren, vrouwen en kinderen die meelopen. Ze hopen in de VS een beter leven te vinden. De reis is zwaar. De karavaan legt liftend of te voet elke dag een kilometer of vijftig af, in de tropische hitte. Meer dan een rugzak met wat kleding en een vuile deken hebben de meesten niet bij zich.

"We hadden via Facebook gehoord dat een grote groep uit San Pedro zou vertrekken naar de Verenigde Staten", zegt Yosselin. "Toen mijn zusje en ik wilden gaan, besloot mijn tante ook te komen, want het is erg gevaarlijk."

De route vanuit Honduras naar Mexico, op weg naar de Verenigde Staten. Een reis van ruim drieduizend kilometer.Beeld Thijs van Dalen

Ze wordt somber als ze over haar leven in het stadje Minas de Oro in Honduras spreekt. Haar vader vertrok dertien jaar geleden naar de Verenigde Staten om werk te zoeken en aan de armoede te ontsnappen. Haar moeder hertrouwde, maar haar stiefvader moest niets van haar en haar zusje weten. Toen ze te maken kreeg met bedreigingen van een bende, was dat de laatste druppel. "Ze wilden me rekruteren, en tegen die mensen zeg je geen nee", zegt ze zacht. "Het is vertrekken, of ze vermoorden je, en je familie."

Ieder lid van de karavaan heeft zo zijn verhaal. Honduras, Guatemala en El Salvador behoren tot de armste en gewelddadigste landen van Latijns-Amerika. Droogtes, bendes en sterk gestegen kosten van levensonderhoud hebben veel, vooral jongere Midden-Amerikanen de hoop op een toekomst in hun land van herkomst ontnomen.

Mensensmokkelaars

Vele honderdduizenden ongedocumenteerde Midden-Amerikanen zijn de karavaan de laatste jaren voorgegaan, maar nu reizen ze voor het eerst in grote groepen naar het noorden. Dat is volgens hen veiliger. In Mexico loeren bendes mensensmokkelaars en de Mexicaanse migratie-autoriteiten op hen. Grotere groepen worden met rust gelaten, weten ze.

Soms worden ze onderweg opgevangen door hulporganisaties. Elders, zoals in Matías Romero, zijn ze op zichzelf aangewezen. Toch is er Mexicaanse solidariteit. Tussen Matías Romero en Sayula staan langs de weg groepjes vrijwilligers water en voedsel uit te delen.

Soms vinden de deelnemers aan de karavaan zoals hier een plekje in een truck.Beeld Getty Images

Zo ook de 21-jarige Zuri Flores in Jesús Carranza, een dorp langs de snelweg. Ze vraagt Mexicaanse automobilisten om een bijdrage. De meesten stoppen en geven muntjes of een fles water als ze horen dat het voor Midden-Amerikanen is."Dit is een arme gemeenschap, maar de mensen uit Midden-Amerika hebben minder dan wij", zegt Zuri opgewekt. "We geven wat we kunnen."

Mexicaanse regering

Hulp van zulke vrijwilligers staat in schril contrast tot de houding van de Mexicaanse regering, die zich geen raad lijkt te weten met de karavaan. Een verzoek van president Enrique Peña Nieto aan de vluchtelingen om in het zuiden van het te land te blijven en asiel aan te vragen werd categorisch afgewezen.

Vrijdag verbijsterde gouverneur Miguel Ángel Yunes van Veracruz door eerst te stellen dat de Midden-Amerikanen niet in zijn deelstaat mochten blijven en met bussen naar Mexico-Stad zouden worden gebracht, om ze een paar minuten later juist op te roepen in Veracruz te blijven.

Aan het einde van een zware dag staan ze in de rij voor een slaapplaats.Beeld AFP

Yosselin zegt dat de hulp van goedwillende Mexicanen haar op de been houdt. Vrijdag kon ze met haar tante en zusje naar Sayula liften, in plaats van in de brandende zon honderd kilometer te moeten lopen. Dit weekend begon de nog veel zwaardere tocht door het door criminele bendes beheerste Veracruz. Daarna wachten nog de duizend kilometer naar het noorden en de Amerikaanse grens.

"Het is zwaarder dan ik had gedacht, maar ik denk dat we het zullen halen", zegt ze. Op de vraag wat ze hoopt te vinden in de Verenigde Staten, lichten haar ogen even op. "Ik wil bij mijn vader in Arizona wonen, toerisme studeren en werk vinden. Ik weet dat de voorspoed daar niet uit de lucht komt vallen en dat ik hard zal moeten werken, maar ik wil een eigen leven opbouwen, niet afhankelijk zijn van een echtgenoot of van anderen.”

Lees ook:

Trump wil scoren met anti-migratie uitspraken

In de aanloop naar de verkiezingen van 6 november haalt Trump uit naar migranten, maar hij is weinig concreet.

De bedreigde geest van een bewaker bij de grens VS-Mexico

Onderzoeker Francisco Cantù werkte vier jaar als bewaker bij de grens tussen de VS en Mexico. Nu doet hij een boekje open over zijn ervaringen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden