En uiteindelijk komt alles goed

'Alles is familie' gaat vanavond in 57 bioscopen tegelijk in première. Samen met 'The Hobbit' moet dat dé kerstfilm van 2012 worden. Maar wanneer spreken we van een kerstfilm?

'Love actually'. Die twee woorden zijn voor een beetje filmliefhebber genoeg om aan te geven wat er onder een kerstfilm wordt verstaan.

De Britse rolprent uit 2003, met Hugh Grant, is rijkelijk gevuld met alle benodigde december-ingrediënten: vriendschap, liefde, humor, melancholie, guur maar gezellig weer en uiteindelijk komt alles weer goed. 'Alles is familie', die vanavond in première gaat, is niet voor niets gebaseerd op de Britse romantische komedie. De film gaat over een familie waarin cruciale keuzes moeten worden gemaakt. Daarbij blijkt familie, graag of niet, alles te zijn.

Zulke films doen het goed in deze tijd van het jaar. Regisseur Johan Nijenhuis weet wel waarom: "Volgens mij zijn we aan het eind van het jaar een stuk sentimenteler dan in de rest van het jaar. Dat hoor je ook aan de top 2000 op de radio, waar sentimentele nummers als 'Avond' van Boudewijn de Groot hoog scoren; dat nummer zou in de juli-editie geen schijn van kans maken."

Nijenhuis deed vorig jaar met 'Bennie Stout' zelf mee in de strijd om de bioscoopbezoeker in december. De film, over een jongetje dat in de zak van sinterklaas mee wil om zijn vader te zoeken, had alle benodigde ingrediënten. "We hebben bewust op dat decembergevoel ingezet. Zo is er veel sneeuw en speelt het verhaal zich af in een pittoresk dorpje. Bij de screenings voor de film merkte ik al dat het volwassen publiek volschoot op het moment dat de nepsneeuw begint te vallen en de stoute kinderen in goede kinderen veranderen omdat ze voor elkaar klaarstaan."

Toch denkt journalist Henk van Gelder dat Nederland helemaal niet zo'n kerstfilmtraditie heeft. Hij is auteur van het naslagwerk 'Hollands Hollywood' waarin zestig jaar vaderlandse filmproductie is opgenomen. Een echte kerstfilm weet Van Gelder niet even op te dreunen. "We hebben niet eens een kersttraditie. Alleen als je gelovig bent, betekenen de kerstdagen iets voor je. Zelf, afkomstig uit een ongelovig nest, deden we er zo goed als niets aan. We hadden in elk geval geen kerstboom. De gewatteerde kerstsfeer is komen overwaaien uit Engeland, in de Victoriaanse tijd, en later uit Amerika.

"In de jaren zestig zagen wij op de Nederlandse televisie voor het eerst de Amerikaanse kerstshows waarin Bing Crosby 'I'm dreaming of a white white Christmas' zong. De vreedzame familiekring, knapperend haardvuur en buiten de sneeuwvlokjes - dat was vanaf die tijd het beeld. En dat is sindsdien in Nederland blijven hangen. Het is meer marketing dan inhoud."

In 'Alles is Familie' komt geen kerst, sinterklaas of sneeuw voor. Is het dan nog wel een decemberfilm? Zeker, zegt Johan Nijenhuis. "December gaat over samenzijn en denken aan je dierbaren. Sneeuw en feestdagen zijn niet noodzakelijk. Je benadrukt dan te veel dat de film op 26 december is uitgedraaid, terwijl januari ook nog een belangrijke maand is voor bioscoopbezoek."

Een zoektocht naar december-ingrediënten.
Elke maand is belangrijk voor het bioscoopbezoek, stelt Albert Schoemaker, operationeel manager bij JT Bioscopen, na Pathé de grootste exploitant van filmzalen in Nederland. "We draaien de laatste tien weken van het jaar 17 procent van onze jaaromzet. Vooral de sfeer is bijzonder. We versieren onze bioscopen in kerstsfeer en ook het personeel werkt graag in de kersttijd."

Schoemaker weet zeker dat 'The Hobbit' de meeste bezoekers gaat trekken. Die krijgt bij JT dan ook zonder twijfel zaal 1 toegewezen. "'Alles is familie' wordt wellicht een goede tweede, maar die is met Kerst al een tijdje uit en je moet maar afwachten of het effect van die film dan nog zo sterk is." Wie bepaalt eigenlijk de pikorde van de zalen?

Schoemaker: "Dat doen wij hier. We bekijken alle films puur vanuit de consument. Een hele klus, want we hebben tachtig zalen te vullen. Gevoel is daarbij heel belangrijk. Een film is emotie, dat maakt het succes van een film onvoorspelbaar. Soms vinden wij een film absoluut bagger en dan doet ie het toch geweldig."

Wat is de ultieme kerstfilm?
Albert Schoemaker: "Mag ik er twee noemen? De beste kerstfilm aller tijden is voor mij 'The polar express'. Die is zo geweldig mooi gemaakt. En wat mij betreft is de ultieme kerstfilm van 2012 'De groeten van Mike'. Daar zit alles in wat erin zou moeten zitten en ik hoop stiekem dat die film de grote kerstkraker van het jaar gaat worden."

Henk van Gelder: "Mijn Engelse vrouw herinnert zich dat de BBC op kerstmiddag altijd dezelfde films draaide: 'The Sound of Music', 'The Wizzard of Oz', de grote klassieke films voor het hele gezin. Die associeert zij dus met kerstfilms. Ik heb zo'n associatie niet van nature. Maar ik kijk graag met haar mee als die op zo'n lege kerstmiddag weer te zien zijn. Als ik dan toch een Nederlandse film zou moeten noemen die voldoet aan het stempel kerstfilm, dan denk ik aan 'Ciske de rat'."

Johan Nijenhuis: " 'E.T.'. De film ging begin december 1982 in première in Nederland en drukt op alle knoppen die er zijn om je aan het huilen te krijgen. Je kunt bovendien een parallel trekken tussen het leven van E.T. en het leven van Jezus. E.T. helpt Elliott om sterk te zijn, hij heeft een wederopstanding en een hemelvaart."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden