En toen... ... bouwde Hearst een droomkasteel

Sommige verhalen zijn zo sterk dat ze voortleven, ook als de feiten maar half kloppen. Neem nu het Hearst-kasteel in de Amerikaanse staat Californië. Dat heet hét voorbeeld van extravagantie.

Mediamagnaat William Randolph Hearst (1863-1951) zou dankzij zijn onuitputtelijke fortuin een duister, grotesk kasteel gebouwd hebben, boordevol oude kunst. Hij zou het pochend de plaats hebben genoemd ,,die God gebouwd zou hebben als hij het geld had gehad.''

Extravagant is San Simeon, zoals het Hearst-kasteel heet, zeker. Het is gebouwd op een afgevlakte heuveltop in een verder ongerept natuurgebied tussen San Francisco en Los Angeles. Vanaf het terras aan de westzijde heb je een echt adembenemend uitzicht over de kust van de Stille Oceaan. Je kunt er ook de landingsbaan zien die Hearst liet aanleggen om zijn gasten en elke dag alle kranten uit zijn concern per privé-vliegtuig aan te voeren. En de aanlegsteiger, gebouwd zodat schepen nieuwe kunstschatten dichtbij konden afmeren.

Maar duister, grotesk of wanstaltig is het complex niet. Het kasteel, nu een museum, wordt omringd door sierlijke tuinen vol met slingerende wandelpaden en plaza's. Noch de architectuur noch de inrichting zijn schreeuwerig of zwaar. Integendeel, San Simeon is smaakvol gebouwd en ingericht. En alles baadt in het licht.

Wie eenmaal per bus vanaf het bezoekerscentrum de zeven kilometer omhoog heeft afgelegd, ontdekt dat San Simeon helemaal geen kasteel is. Het hoofdgebouw, Casa Grande (het Grote Huis) geheten, is gemodelleerd naar een oude Spaanse kerk, een grote welteverstaan, compleet met voorplein en fontein. De gastenverblijven liggen als huizenblokken aan het 'kerkplein'. Hearst zelf noemde zijn Spaanse dorp op de heuvel overigens meestal 'de ranch'.

Dat desondanks het beeld van een somber sprookjeskasteel is blijven hangen, ligt vooral aan de film 'Citizen Kane' uit 1941. Daarin tekent regisseur Orson Welles het leven van de ambitieuze, meedogenloze en megalomane krantenman Charles Foster Kane, een nauwelijks verholen portret van Hearst. San Simeon heet bij hem Xanadu en is een luguber, haast Beiers slot. Kane sterft er, nadat zijn liefje, een drankzuchtige geflopte zangeres, hem verlaten heeft.

Het was Kane, niet Hearst, die zijn kasteel het oord noemde dat God zou gebouwd hebben als hij geld gehad had.

Maar Hearst had het kunnen zeggen. Hij wilde bewijzen dat met zijn macht en geld alles mogelijk was. Als tienjarige had hij met zijn moeder door Europa gereisd en was diep onder de indruk geraakt van Spanje en Italië.

Waarom zou hij niet zijn eigen mediterraan dorpje in Californië kunnen hebben? In 1919 liet Hearst, die als eerste een media-imperium uit de grond stampte en om zijn schandaaljournalistiek berucht werd, de bouw beginnen.

San Simeon moest vol oude kunst komen te staan. Aan het 32 meter lange Neptunus-zwembad is te zien dat Hearst er niet voor terugschrok klassieke werken eigenhandig te verbeteren, als hij dat nodig vond. Aan de rand van dat buitenbad staat een originele Romeinse tempel, waarin hij een veel oudere Griekse beeldengroep liet inpassen.

De toeristische route door het kasteel volgt het normale avondprogram in de tijd van Hearst. De gasten kwamen samen voor een cocktail in de ontvangsthal, onder het notenhouten plafond dat Hearst uit een Italiaans palazzo had opgekocht. De grote schoorsteenmantel, nagebouwd voor 'Citizen Kane', stamt uit een Frans kasteel.

Vandaar gaat het naar de nagebouwde kloosterrefter, waar Hearst gasten een sobere maaltijd voorzette. Niet vanwege de kloostersfeer, maar om hen eraan te herinneren dat ze op een ranch waren. Koffie was er daarna in de biljartkamer, waar een kostbaar 16de eeuws Vlaams wandtapijt prijkt.

Toeristen krijgen daarna, zoals de gasten destijds, de filmzaal te zien. Hearst vertoonde daar vaak films van zijn minnares, de actrice Marion Davis, die inderdaad aan de drank was, maar niet mislukt. Alleen de echte nachtbrakers namen daarna nog een duik in het 25 meter lange Romeinse binnenbad. Dat is bezet met diepblauwe glazen tegels uit Venetië, waarin soms bladgoud is verwerkt.

De rondgang imponeert, maar maakt tegelijk duidelijk dat het fortuin van Hearst helemaal niet onuitputtelijk was. Op enkele plaatsen kijk je nu nog recht op de onderbouw van gewapend beton. San Simeon raakte nooit af. In de jaren veertig moest Hearst vanwege enorme schulden de bouw stilleggen en een deel van de collectie veilen.

Sindsdien is het kasteel een financieel blok aan het been van zijn eigenaren gebleven. Toen Hearst stierf, niet op het kasteel zoals in de film, wist de familie niet hoe snel ze ervan af moest. Ze schonk het aan de universiteit van Berkeley, maar die zei beleefd 'nee'. Pas na zeven jaar aarzelen wilde de staat Californië San Simeon en zijn kunst gratis overnemen.

Zelfs Amerika's rijkste staat heeft sindsdien grote moeite om deze Tuin der Lusten te onderhouden. Lekkages in het Romeinse bad en achterstallig onderhoud in de tuin bewijzen dat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden