En nu, één Europese verkeersleiding?

Voorzitter Tjibbe Joustra geeft een toelichting op het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid.Beeld anp

Het luchtruim boven Oost-Oekraïne had gesloten moeten zijn, is een van de conclusies van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. De luchtverkeersleiding van het land had echter gemeld dat het luchtruim boven de 9700 meter veilig was. Ondanks dat er daags voor de ramp meerdere vliegtuigen en helikopters waren neergehaald.

"Het rapport van de Onderzoeksraad moet een behoorlijke opluchting zijn voor het kabinet", zegt politiek verslaggever Marno de Boer van Trouw. "Er zijn geen beschuldigingen van nalatigheid aan de Nederlandse overheid en instanties. En omdat niet met zekerheid de exacte locatie kan worden bepaald van waar de raket is afgeschoten, kan er ook geen harde beschuldiging worden geuit in de richting van Rusland of de pro-Russische rebellen. Dat laat ruimte voor een diplomatieke benadering van de Russen voor het vervolg."

Eigen inlichtingen cruciaal
Volgens de Onderzoeksraad was het ook niet vliegtuigmaatschappij Malaysia Airlines die fout zat toen het toch besloot om over het conflictgebied te vliegen. Dat deden 60 andere maatschappijen uit 31 landen ook. In totaal waren er 160 vluchten die dag boven het gebied.

Oekraïne had moeten onderkennen dat het gewapende conflict in het oosten van het land zo uit hand was gelopen dat ook het luchtverkeer op grote hoogte gevaar liep. Het was voor elk van die vliegtuigen gevaarlijk om over het gebied te vliegen. Er waren wel maatschappijen die hadden besloten om niet meer boven Oost-Oekraïne te vliegen, maar zij hadden die keuze al gemaakt voordat de gevechten in het oosten van Oekraïne na maart 2014 escaleerden.

Centrale verkeersleiding
Al jaren wordt er gediscussieerd over de nut en noodzaak van één centrale luchtverkeersleiding voor Europa. Maar zelfs als die er was geweest had die niet kunnen voorkomen dat er vliegtuigen boven het gebied vlogen. Oekraïne is geen EU-lid en zou dus niet onder een centrale verkeersleiding vallen. Als een land veiligheid garandeert in het luchtruim moeten er wel zeer zwaarwegende argumenten zijn, wil een maatschappij toch besluiten om niet over het gebied te vliegen.

Zou dan een centrale informatie- of veiligheidsdienst in de toekomst een dergelijk ongeluk kunnen voorkomen? Staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur en Milieu) heeft wel eens het idee geopperd om via een website van de luchtverkeerstoezichthouder van de Verenigde Naties inlichtingen wereldwijd te delen, maar dat is nooit van de grond gekomen. Volgens Trouw-redacteur De Boer is de dag dat gevoelige veiligheidsinformatie Europees gedeeld gaat worden nog heel ver weg. "Veiligheidsdiensten willen wel informatie in vertrouwen met hun nationale luchtvaartmaatschappij delen, maar het voor iedereen toegankelijk maken is een brug te ver. En één Europese inlichtingendienst is nog heel ver weg.", aldus De Boer.

Het lijkt De Boer waarschijnlijker dat er binnen Nederland gekeken gaat worden naar hoe het beter kan. "Misschien dat de veiligheidsdiensten er als taak bij krijgen dat ze de risico's voor scheep- en luchtvaart in kaart moeten brengen. Daar zal dan natuurlijk ook budget voor vrij moeten worden gemaakt. Het is een taak die nu nog nergens is belegd."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden