En het zenuwgas van Israel dan?

November 2011: Israëlische militairen simuleren in Holon, bij Tel Aviv, de gevolgen van een aanval met chemische wapens. Beeld epa

Syrië ligt internationaal onder een vergrootglas door zijn gifgas, maar ook buurland Israël heeft chemische wapens. Dat beweert althans de Amerikaanse inlichtingendienst CIA, in een document uit 1983 dat ineens op mysterieuze wijze is opgedoken.

Het gaat om een losgehaalde, tot dusver onbekende pagina uit een geheim rapport over vooral Russische chemische wapens, door de CIA uitgebracht op 15 september 1983. Het rapport was al grotendeels vrijgegeven, maar veel pagina's over chemische wapens in het Midden-Oosten houdt de CIA nog altijd achter.

De Amerikaanse militair-historicus en schrijver Matthew Aid kreeg de pagina over Israël kortgeleden toegespeeld via een bevriende wetenschapper, die anoniem wil blijven. In het vakblad Foreign Policy onthult Aid voor het eerst de inhoud.

Reactie op vijandige landen
Op de bewuste bladzijde meldt de CIA dat Amerikaanse spionagesatellieten in 1982 een productie- en opslagplaats voor zenuwgas hebben ontdekt in de dunbevolkte Negev-woestijn, in het zuiden van Israël. Het complex ligt bij Dimona, waar zich volgens velen ook een productie- en opslagplaats voor kernwapens bevindt - dat ándere publieke geheim van Israël.

De CIA spreekt verder de verdenking uit dat Israël nog meer productiefaciliteiten voor chemische wapens heeft. De fabrieken zouden deel uitmaken van een groot ontwikkelingsprogramma, in de jaren zestig of zeventig opgezet als reactie op de opkomst van gifgas in vijandige Arabische landen.

De aanwijzingen komen niet alleen van de satellietfoto's. De CIA onderschepte ook Israëlische communicatie over testvluchten, waarbij piloten oefenden in het afwerpen van bommen met nep-gifgas. En er waren Amerikaanse spionnen in Israël, die doorgaven dat ze de voorraad chemische wapens zagen toenemen.

Stilte
Was de CIA juist geïnformeerd? En bestaat het programma voor wapens anno 2013 nog steeds? Israël zwijgt als het graf. Het land weigert te reageren op de onthullingen, de meest concrete ooit.

Die stilte viel te verwachten. Israël behoort namelijk tot het selecte gezelschap van zes landen die niet meedoen aan het Verdrag inzake chemische wapens, waarin staten beloven dat ze hun voorraden bekendmaken en vernietigen. Israël tekende het verdrag weliswaar in 1993, maar in 1997 besloot premier Benjamin Netanjahoe het niet te ratificeren, omdat enkele landen in de regio - met name Syrië en Egypte - geen handtekening hadden gezet.

Dat excuus gebruikte Israël opnieuw in 2012, in een toespraak voor de organisatie OPCW, die wereldwijd toeziet op de ontmanteling van chemische wapens: in een onveilige regio kun je niet verlangen dat een land eenzijdig zijn chemische wapens opruimt. Opvallend was dat Israël noch in 1997 noch in 2012 toegaf dat het chemische wapens bezat. Misschien bestaan die wapens dus niet eens en speelt Israël blufpoker. Maar het CIA-rapport maakt dat minder waarschijnlijk.

Geen eenzijdig proces
Israël ziet ongetwijfeld met lede ogen aan dat Syrië beloofd heeft om zijn chemische wapens op te ruimen. Want de druk op de Israëliërs kan nu toenemen om zo'n zelfde stap te zetten. Dat willen ze niet, en wellicht met reden: ze wantrouwen de Syrische president Assad.

Al weken circuleren er berichten dat Assad zijn gifgassen haastig aan het verstoppen is in Irak en Libanon, en dat hij de internationale controleurs om de tuin wil leiden, naar het voorbeeld van de Iraakse oud-dictator Sadam Hoessein. Israël redeneert daarom als volgt: eerst zeker weten dat Assad chemisch ontwapent, en daarna zien we wel verder.

Maar Assad draait die redenering om. Hij vindt dat chemische ontwapening in Syrië 'geen eenzijdig proces' mag zijn. Ook Israël moet zijn massavernietigingswapens wegdoen. En dan doelt hij ook op kernwapens.

 
In een onveilige regio kun je niet eenzijdig chemische wapens opruimen
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden