En de winnaar is waarschijnlijk ... een kinderfilm

Familiefilm. Jeugdfilm. Kinderfilm. Hoe je het ook noemt, portretten van de kinderwereld gaan Nederlandse filmmakers opvallend goed af. Niet zo gek dus dat het 32ste Nederlands Film Festival vanavond opent met het jongensavontuur 'Nono, het Zigzag Kind' van Vincent Bal.

De Vlaamse regisseur, die met de situering aan de Franse Rivièra en een optreden van de Amerikaanse actrice Isabella Rossellini meteen wat glamour de polder in smokkelt, won tien jaar geleden met 'Minoes' al eens de hoofdprijs. Gerede kans dat het Gouden Kalf voor de Beste Nederlandse Film dit jaar opnieuw naar de jeugd gaat, naar Nono of Jojo, die allebei worstelen met een afwezige moeder. Of naar Brammetje, die zo moe wordt van zijn eigen hoofd.

Hier en daar klonk gemor toen het Nederlands Film Festival bekend maakte te openen met een 'kinderfilm'. Was dat niet meer iets voor Cinekid, het Internationale Film-, Televisie- en Nieuwe Mediafestival voor de Jeugd? Geruchten dat de makers van de boekverfilming 'Alleen Maar Nette Mensen' zich gepasseerd voelden, deden ook snel de ronde. Besloten werd in ieder geval de nieuwe film van Lodewijk Crijns, naar de bestseller van Robert Vuijsje, niet op het Nederlands Film Festival in première te laten gaan, maar een paar dagen erna.

Nu is de verleiding groot om te zeggen dat de Nederlandse kinderfilm volwassen is. Dat is wel zo, maar dat is al een tijdje zo. Denk aan Karst van der Meulen die in de jaren zeventig sociaal-maatschappelijke thema's in kinderfilms introduceerde. Of denk aan Burny Bos en Ben Sombogaart die eind jaren tachtig een gulden koppel vormden bij de totstandkoming van 'Mijn Vader Woont in Rio'.

Het verhaal van het meisje dat op zoek gaat naar haar vader was een van de eerste grote successen van een Nederlandse jeugdfilm in het buitenland. De thematiek van de ontbrekende ouder en de problemen die kinderen kunnen hebben, werd serieus genomen. Het speelt tot op de dag van vandaag een prominente rol in de Nederlandse jeugdfilm. Zie de jongetjes in 'Nono, het Zigzag Kind' en 'Kauwboy', die het allebei zonder moeder moeten zien te rooien.

Jojo, het 10-jarige jongetje uit 'Kauwboy' sluit vriendschap met een vogel, een kleine, zwarte kauw. Prachtig, zoals Boudewijn Koole in zijn speelfilmdebuut de leefwereld van een eenzaam jongetje openbaart dat het moet stellen zonder moeder en opgescheept zit met een norse vader met losse handjes. De film werd inmiddels dubbel bekroond op de Berlinale en is de Nederlandse inzending voor de Oscars. 'Kauwboy' dingt daarbij als enige Nederlandse film mee naar de titel Beste Europese Film 2012.

Wat 'Kauwboy' voor heeft op veel 'volwassen' Nederlandse films? Het is geen kopie van iets anders, iets Amerikaans. Het wil geen internationale mozaïekfilm zijn, die zich op verschillende continenten afspeelt, met zoiets algemeens als de bankencrisis als leidraad, zoals de nieuwe film van Paula van der Oest, 'The Domino Effect'.

Het wil ook geen thriller zijn met ongelukken, achtervolgingen en misselijke moordpartijen, zoals de nieuwe film van Peter de Baan, 'Bellicher: Cel'. Dat is zoiets als Hollywoodje spelen met een tv-idioom. Antoinette Beumer moest dit jaar zo nodig naar Amerika om een roadmovie te maken. 'Jackie' werd de pijnlijke dwaaltocht van de gezusters Carice en Jelka van Houten door New Mexico. 'Black Out', met de zussen Katja en Birgit Schuurman, hield het eerder dit jaar op gezeul met een lijk en gedoe met cocaïne.

En dat terwijl de meest Amerikaanse van alle Nederlandse regisseurs een heerlijk Hollands kleinood maakte met 'Steekspel', de uitkomst van de samenwerking die Paul Verhoeven precies een jaar geleden aanging met Ziggo, om een user generated movie te maken. De zogeheten Entertainment Experience, gekenmerkt door publieksparticipatie, was geen onverdeeld genoegen geweest, zei Verhoeven maandag in alle eerlijkheid in een volgepakt Tuschinski in Amsterdam, waar de première plaatsvond. "Soms dacht ik: we komen er niet uit."

Iets van zijn wanhoop was zichtbaar in de maaksels van de amateurs, die, alle lol en goede bedoelingen ten spijt, vooral een allegaartje vormden van hele en halve ideetjes, afgekeken van Amerikaanse waar.

Het wachten was op Verhoevens versie, het vijftig minuten durende 'Steekspel', dat binnenkort op de buis verschijnt, en dat zomaar een masterclass filmmaken bleek te bevatten. 'Steekspel' is een familieportret, een jeugdfilm en een overspel- en afperskomedie ineen; licht, fris, grappig en gevat, met breezersletjes op babyblauwe scooters, lurkend aan grote glazen witte wijn. Er klinkt iets in door van een hedendaagse 'Spetters', met het moderne gezin als leidraad. Een familiefilm, zou je kunnen zeggen.

Keuze uit het programma van het 32ste Nederlands Film Festival

'Dark Blood' - de première van George Sluizers 'grote onvoltooide' vindt plaats in de Utrechtse Stadsschouwburg. Onder de genodigden is de Amerikaanse cameraman Ed Lachman (donderdag 27 september).

Paul Verhoeven - de presentatie van het boek 'Volgens Verhoeven' (waarin de regisseur filmklassiekers bespreekt) is aanleiding voor een openbaar interview met Verhoeven in het Louis Hartlooper Complex (vrijdag 28 september).

Cinema Militans Lezing - de Turkse cineast Semih Kaplanoglu (bekend van de dichterstrilogie 'Egg', 'Milk' en 'Honey') komt naar Utrecht om zijn visie te geven op de hedendaagse filmmakerij (zaterdag 29 september).

Jos Stelling - de nieuwe film van de Utrechtse regisseur Jos Stelling heet 'Het Meisje en de Dood' en werd opgenomen op het oude Duitse slot Tannenfeld (première: zaterdag 29 september).

'Gesneuveld' - Robert Oey bezoekt in zijn documentaire familieleden van militairen die sneuvelden in Afghanistan (première: zondag 30 september).

Het Gala van de Nederlandse Film, met de uitreiking van de Gouden Kalveren, bevat voor het eerst een filmconference van Theo Maassen en wordt live uitgezonden op televisie (vrijdag 4 oktober, 20.30 uur, Nederland 1).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden