Emotioneel Juárez put hoop uit bezoek Franciscus

reportage | Veel inwoners van de Mexicaanse stad zien in komst van paus het bewijs dat het geweld echt voorbij is

"Je ziet het, je voelt het Juárez is er weer!" Onder de duizenden mensen die zich bij de Cereso, de lokale gevangenis van Ciudad Juárez, hadden verzameld zat de sfeer er gisterochtend goed in. Het gros zat er al sinds de vroegste uurtjes. Iedereen wil een glimp van de paus opvangen.

Met zijn bezoek aan Ciudad Juárez, in de noordelijke deelstaat Chihuahua, sloot paus Franciscus gisteren zijn reis naar Mexico af. Het was een bewogen trip voor de kerkvader, die met groot enthousiasme in het land werd ontvangen.

Franciscus ging de problemen waarmee het land kampt niet uit de weg. Hij sprak de Mexicaanse elite bestraffend toe over corruptie en drugsgeweld en vroeg de oorspronkelijke bewoners om vergiffenis voor de eeuwenlange uitbuiting tijdens en na de koloniale tijd.

In Juárez, aan de grens met de Verenigde Staten, bezocht hij de lokale gevangenis. Daar hekelde hij de slechte omstandigheden waarin gevangenen moeten leven. Ook droeg hij in de stad een door honderdduizenden bezochte mis op. Van alle bestemmingen op zijn drukke agenda was deze stad wellicht emotioneel het meest beladen.

Enkele jaren geleden was dit nog de moordhoofdstad van de wereld. In een strijd tussen drugsbendes vielen tussen 2008 en 2012 meer dan 10.000 doden. Naar schatting 200.000 inwoners ontvluchtten de stad, duizenden huizen werden verlaten. Het nachtleven en de lokale economie kwamen door het aanhoudende geweld vrijwel tot stilstand.

De nachtmerrie van Juárez lijkt voorbij; de afgelopen twee jaar daalde het aantal moorden spectaculair naar het laagste niveau sinds 2008. Restaurants, cafés en winkels openen weer in groten getale hun deuren. In het oude centrum van de stad zijn de Juarenses hun angst voor verdwaalde kogels en op straat gedumpte lichamen voorbij en flaneren ze weer op het plein voor de kathedraal.

"Het gaat veel beter nu", zegt de 53-jarige taxichauffeur Gabriel Chairez. Zeven van zijn tien broers vluchtten de afgelopen jaren uit angst voor het geweld naar El Paso, net over de grens in de Amerkaanse staat Texas. Er is nog wel geweld, maar veel minder. Juárez leeft weer." Voor veel inwoners is het bezoek van de paus het ultieme bewijs dat hun stad niet langer meer de schandvlek van een door geweld verscheurd land is. Met dank aan een ijverig lobbyend gemeentebestuur en de diepe zakken van de lokale zakelijke elite werd Juárez, meer dan welke andere bestemming op zijn reis naar Mexico, door de komst van Franciscus op zijn kop gezet. "Met het bezoek van de paus zijn de ogen van de wereld gericht op Ciudad Juárez", jubelde gouverneur César Duarte van Chihuahua gisteren op Twitter.

Langs de snelweg van de luchthaven naar het centrum staan tientallen enorme reclameborden met het lachende gelaat van de paus, steevast vergezeld van een logo van een sponsor. De lokale politie werd de afgelopen dagen op grote schaal gedrild: de route die de pausmobiel door de stad aflegde werd als oefening dagelijks enkele uren afgezet.

"Het is heel erg belangrijk dat de Paus naar Juárez is gekomen", zegt Antoneta Delgado, die bij de kathedraal in het centrum T-shirts bedrukt met 'I love the pope' verkoopt. "Hij brengt hoop, en dat is wat de mensen hier heel lang niet hebben gehad."

Niet iedereen in Juárez gelooft echter dat met de komst van Franciscus Juárez weer hersteld is van de zwartste bladzijde in zijn 400-jarige geschiedenis.

"Het is prachtig dat hij nu is gekomen, maar het leidt af van het feit dat de fundamentele problemen niet zijn opgelost", zegt Sergio Meza, directeur van de lokale denktank Plan Estratégico de Juárez. "De criminele bendes zijn nog steeds aanwezig, en de oorzaken van de geweldsexplosie, zoals het niet functioneren van de rechtsstaat, de armoede en de sociale uitsluiting in de arme wijken zijn door het gemeentebestuur niet aangepakt. De situatie wordt veel te rooskleurig voorgesteld."

De meeste inwoners delen dat pessmisme niet. Zij hopen vooral dat Franciscus, naast zijn spirituele boodschap, de lokale economie een flinke oppepper geeft. Antoneta Delgado is in ieder geval al tevreden. Ze zegt dat de Franciscus-prullaria niet aan te slepen waren de afgelopen weken.

"De mensen moeten weer vertrouwen krijgen in Juárez", zegt ze. "De paus zegt zelf dat hij een missionaris van de vrede is, en die hebben we hier heel hard nodig na zoveel geweld."

Activisten krijgen paus niet te spreken

Terwijl de Mexicaanse president Enrique Peña Nieto en een groot aantal hoogwaardigheidsbekleders de afgelopen dagen volop met de paus voor de camera verschenen, zijn veel mensenrechtenorganisaties in het land teleurgesteld dat ze niet de mogelijkheid kregen op een onderhoud met de kerkvader. Activisten die probeerden de aandacht te vestigen op Mexico's dysfunctionele rechtsstaat en de corruptie en het geweld die het land nog steeds volop teisteren, waren slechts welkom op de afsluitende mis in Juárez. "De mensen die het meeste lijden, krijgen geen kans de paus te spreken", zegt Imelda Marrufo, een strijdster voor vrouwenrechten in Juárez. "We werden van hem weggehouden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden