Emoties zijn dieren niet vreemd

boeken Dieren blijven mensen verbazen. Zoals de panters die 's nachts in Mumbai op zwijnen jagen, of de kraai die met een slee van het dak afglijdt.

Kunnen dieren lol hebben? Het lijkt er wel op. Neem een sleeënde kraai. Op internet is een filmpje te vinden van zo'n vogel die van het dak van een huis sleet. De kraai gebruikt daarvoor een deksel van een blikje. Dat sleept hij naar de nok van het dak, legt het op de sneeuw, springt erop en glijdt van het dak af. Eenmaal beneden pakt hij het dekseltje weer en doet het nog een keer.


Waarschijnlijk heeft de kraai er gewoon plezier in, stelt Peter Wohlleben in het boek 'Het innerlijke leven van dieren'. De Duitse boswachter Wohlleben is bekend van de bestseller 'Het verborgen leven van bomen'. Daarin beschrijft hij hoe bomen met elkaar communiceren en zelfs vriendschappen sluiten. In zijn nieuwste boek richt hij zich op de gevoelswereld van dieren.


Daar bestaat veel onderzoek naar, constateert Wohlleben, maar het gaat vaak over details, is dus fragmentarisch en nogal eens gortdroog gebracht. De boswachter heeft nu talloze voorbeelden van voelende dieren in soepel opgeschreven korte hoofdstukjes gebundeld. Het gaat Wohlleben niet alleen om leuke anekdotes. Hij wil aantonen dat dieren minder van mensen verschillen dan gedacht.


Gedrag van dieren wordt al gauw uitgelegd als puur biologisch, gericht op overleving. Maar een kraai op een slee heeft niets te maken met het in stand houden van de soort. 'Waarom zou een kraai energie verspillen aan een bezigheid waar hij niets aan heeft?', vraagt Wohlleben zich af. 'Het harde spel van evolutie vraagt toch om beperking van alle activiteiten die nutteloos zijn?' Nee dus. De vogel kan kennelijk overtollige reserves aanwenden voor wat doelloos vermaak en daarmee geluksgevoelens oproepen, concludeert de boswachter.


Rouw


Dieren kunnen zelfs zo geëmotioneerd raken dat zij zichzelf in gevaar brengen. Een roedel vrouwtjesherten regelt de onderlinge rangorde in stilte. Geen gevechten of ander imponeergedrag, de groep weet welke hinde de meeste ervaring heeft en het best de beslissingen kan nemen. Dat ouddier geeft aan wanneer de groep moet vluchten. Zij reageert bijvoorbeeld op het hoornblazen van de jagers.


Maar wat als het kalf van de leidkoe toch door een kogel wordt geraakt? De poten nemen, zou je denken, maar nee, er moet eerst gerouwd worden om het dode kind. De hinde moet de rouw voelen om afscheid te kunnen nemen van haar kalf. De band tussen de twee is zo intens dat die niet zomaar voorbij is. De hinde keert daarom telkens terug naar de plaats waar het is gebeurd en roept om haar kind. Dat is gevaarlijk voor de hele kudde, met die jagers nog in de buurt. Daarom neemt een andere ervaren hinde dan de leiding over om de kudde naar een veiliger gebied mee te nemen.


Lol en rouw zijn de twee uitersten. Daartussen liggen 'menselijke' kenmerken, zoals schaamte, liefde, bedrog, altruïsme, die volgens Wohlleben allemaal ook in het dierenrijk voorkomen.


Het innerlijke leven van dieren, Peter Wohlleben. Uitgever Levboeken, 223 pagina's euro19,99.

Planeet vol atuurpracht

Het zal David Attenborough-fans niet zijn ontgaan: tien jaar na het verschijnen van de indrukwekkende natuurreeks 'Planeet Aarde', is de BBC terug met 'Planeet Aarde II'. Bij de televisieserie hoort het gelijknamige fotoboek met spectaculaire natuurbeelden en verhalen van de makers achter de schermen.


Geen natuurdocumentaire kwam zo dichtbij en gaf zo'n scherp inzicht in de wonderen van de natuur als Planet Earth, of Planeet Aarde in het Nederlands. De BBC-serie biedt opnieuw ongeëvenaarde beelden: dansende flamingo's in een zoutmeer in Chili, door het regenwoud zwevende mannetjesdraakhagedissen in Maleisië, schuwe rivierdolfijnen in het troebele water van de Braziliaanse Amazone en een zeldzame sneeuwluipaard in de Himalaya.


Voor de fans is er naast de tv-serie dit prachtige Planeet Aarde-fotoboek, geschreven door de Britse bioloog en tv-producent Stephen Moss en vertaald in het Nederlands. Natuurlijk ontbreekt de bekende voice-over van de natuurdocumentaire, David Attenborough, niet: hij verzorgt het uitgebreide voorwoord van het boek.


Tien jaar geleden werd de eerste serie van Planeet Aarde gemaakt. De foto- en filmtechniek heeft sinds die tijd niet stilgestaan. Voor Planeet Aarde II zijn de allermodernste technieken gebruikt, en dat is het boek af te zien. Haarscherpe foto's geven een wonderschoon beeld van de meest uiteenlopende natuurlijke fenomenen: ochtendgloren in een woekerende groene jungle, stenen rotspartijen, rode woestijnen, dorre vlaktes vol cactussen, hemelsblauw water rond eilanden en besneeuwde bergtoppen.


Wie denkt dat Attenboroughs team alleen filmt op desolate vlaktes of diep in het oerwoud heeft het mis. Het laatste hoofdstuk van de serie en het boek speelt midden in dichtbevolkte steden als Jaipur en Mumbai in India. Met nachtkijkers is in die laatste stad wel een heel bijzonder beeld te aanschouwen: wilde panters die 's nachts, midden in bewoonde wijken, jagen op zwijnen. De beelden zijn een voorbeeld van hoe de natuur en het dierenrijk een weg zoeken in het steeds groter wordende stedelijke gebied. Planeet Aarde II geeft wederom 'een nieuwe kijk op de wereld' zoals de ondertitel voorspelt. Het boek is naast de serie dan ook het aanschaffen waard.


Planeet Aarde II

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden