Emmers die beieren als klokken

Levendige, veelstemmige bloemlezing uit het werk van Joseph Brodsky

De meer dan achthonderd pagina's tellende bloemlezing uit het werk van de Russische dichter Joseph Brodsky kun je eigenlijk op willekeurig welke pagina openslaan. Meteen in het begin bijvoorbeeld, waar je dan op deze melodieuze overdenking stuit:

dat de wereld toch voor eeuwig

hetzelfde blijft, dat alles beklijft,

dat ze oogverblindend sneeuwig

en twijfelachtig kwetsbaar blijft,

Of een kleine honderd pagina's verder, bij het anticommunistische 'Vertoog over gemorste melk': 'Marx mag dan doorgaan voor een halfgod, / soms lult ie.' Of bij het vileine gedicht opgedragen aan zijn vroegere geliefde Marina Basmanova: 'God, wat ben ik blij / dat er op deze wereld nog steeds afstanden zijn te vinden / onvoorstelbaarder dan de afstand tussen jou en mij.'

Helemaal achterin beginnen kan ook, bij de nieuwsgierig makende annotaties van Kees Verheul, die opheldering verschaffen over de opdrachten, citaten en Brodsky's vele verwijzingen naar en allusies op de Russische en wereldliteratuur en klassieke mythes, maar die vaak ook mooie anekdotes vertellen over het ontstaan van gedichten. Hoe bijvoorbeeld 'Op een expositie van Carel Willink' er uiteindelijk toe leidde dat Sylvia Willink een borstbeeld van de schrijver vervaardigde.

Het zijn een paar willekeurige gedichten die Brodsky's veelzijdigheid laten zien, zijn sterke verstechniek, zijn humor en de constante hoge kwaliteit van zijn werk, dat nog niet zo snel zijn bijzondere geheim prijsgeeft. Hij kreeg er in 1987 'het Nobelletje' voor toegekend, zoals Brodsky, aldus Verheul, de Nobelprijs liefkozend noemde.

Het is voor het eerst dat een zo ruime selectie uit zijn werk wordt gepubliceerd. Een selectie waaraan een groot aantal verschillende vertalers heeft meegewerkt (er is geput uit bestaande vertalingen en er zijn nieuwe gemaakt), wat de toch al veelstemmige bundel nog meer verlevendigt.

56 werd Brodsky slechts. Geboren in 1940 in Sint-Petersburg, verkeerde hij als dichter met Russische groten als Anna Achmatova en Jevgeni Rejn, werd hij begin jaren zestig door het communistische regime tot 'sociale parasiet' verklaard en verbannen tot dwangarbeid. Na internationaal protest hoefde hij uiteindelijk van de vijf 'maar' anderhalf jaar in Archangelsk te blijven. 'We komen van de akker teruggelopen. / De wind laat emmers beieren als klokken, / tracht de kale takken van een wilg te slopen'.

In de jaren zeventig vertrok hij gedwongen naar de Verenigde Staten om nooit meer terug te keren naar Rusland. Meermaals was hij te gast op Poetry International. En ook dit zomergedicht is Brodsky: "Op klaarlichte dag begint het plotseling te schemeren, / en een stapelwolken jas wil per se een bontjas worden / om astrale schouders."

Joseph Brodsky: Strohalmen voor de lezer. Een ruime keuze uit de gedichten. Samenstelling en annotatie: Kees Verheul. De Bezige Bij; 816 blz. euro 59,90

Tekst Janita Monna foto KOEN SUYK ANP

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden