Emancipatiemonitor: meer vrouwen zijn zelfstandig, maar er valt nog veel te winnen

Vrouwen zijn nog steeds hoofdverantwoordelijk voor de zorg voor kinderen en mantelzorg. Beeld ANP, Tjapko de Heus

Vrouwen werken vaker en meer uren, en het aandeel economisch zelfstandige vrouwen is gestegen van 58 naar 60 procent. Dat melden het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in hun tweejaarlijkse rapport over de stand van de emancipatie van vrouwen in Nederland. 

Onderzoeker Wil Portegijs van het SCP is vooral te spreken over de ­langere arbeidsduur van vrouwen. “Tien jaar geleden is er door de overheid een taskforce Deeltijd+ opgericht om vrouwen meer uren aan het werk te krijgen. Toch zagen we best weinig ontwikkeling. Tot nu: tussen 2016 en 2017 is de arbeidsduur van vrouwen met een uur per week gestegen, dat is echt wel een prestatie.”

De onderzoekers beschrijven alleen en interpreteren niet, dus hoe dit komt kan Portegijs niet zeggen. “Maar we zien bijvoorbeeld ook dat het aantal kinderen in de opvang stijgt, dat draagt er wel aan bij.”

Bepaalde trends hebben doorgezet in de afgelopen jaren. Zo zijn meisjes succesvoller in het onderwijs dan jongens, het loonverschil is iets gekrompen en er zijn meer vrouwen te vinden in de top, al lopen we vergeleken met de rest van Europa nog achter. 

Deeltijdwerken

En dat is niet de enige ‘maar’ in het emancipatieverhaal. Nederland blijft Europees kampioen deeltijdwerken. Tussen vrouwen onderling zijn qua werk nog veel verschillen. Lager ­opgeleide vrouwen zijn minder vaak economisch zelfstandig dan hogeropgeleide vrouwen, al is dat verschil niet groter geworden.

Het verschil tussen vrouwen ­zonder en met een niet-westerse ­migratieachtergrond is wel groter ­geworden. “De laatsten zijn veel zwaarder getroffen in de crisisjaren en daardoor verder achterop geraakt.” 

De ongelijke verdeling van werk en (mantel)zorg is hardnekkig. De helft van de ouders met een kind ­jonger dan 18 jaar zou de zorg het liefst gelijk verdelen, slechts een tiende vindt dat dit ook is gelukt. Het werk in het huishouden komt voor 60 procent op vrouwen neer en vrouwen nemen twee derde van de zorg voor kinderen op zich. Dit is in de afgelopen jaren nauwelijks veranderd. 

Vier op de tien mannen denkt dan ook dat vrouwen beter zijn in zorgen voor kinderen. Het aandeel mannen dat daarvan overtuigd is, is wel afgenomen de afgelopen jaren, na een opleving rondom de eeuwwisseling. ‘Daarmee is het geloof in de superieure zorgkwaliteiten van vrouwen terug op het niveau van 1996’, schrijven de onderzoekers.

Vaderschapsverlof

“Die verdeling is best wel ingesleten in onze samenleving”, zegt Portegijs. “Je ziet het ook aan de opvattingen over de ideale arbeidsduur voor vaders en moeders. Voor vaders vinden we vier tot vijf dagen werken ideaal, voor moeders vinden we dat bedenkelijk.” Uit ander onderzoek van het SCP blijkt dat vrouwen ook al voor ze kinderen krijgen vaker in deeltijd werken dan mannen. “Dat is ook omdat deeltijd past bij de sectoren waar meer vrouwen in werken”, zegt Portegijs. “Als je toch al in deeltijd werkt, kan dat van tevoren al de taakverdeling bepalen.”

De uitbreiding van het vaderschapsverlof (of partnerverlof) naar vijf dagen volgend jaar en maximaal zes weken in 2020 kan hier verandering in brengen. Portegijs: “Maar verwacht niet te veel van één nieuwe regel, al is het natuurlijk fijn als vaders vanaf het begin meer betrokken zijn bij het kind.”

Vrouwen leven langer, maar wel ongezonder

Vrouwen leven gemiddeld langer dan mannen. In 2017 was de ­levensverwachting voor vrouwen bij de geboorte 83,3 jaar, voor mannen was dat 80,1 jaar. Dat vrouwen een hogere levensverwachting hebben, is al jaren zo. Maar dit betekent niet dat vrouwen ook gezonder zijn. Een man leeft gemiddeld 73,2 jaar zonder fysieke beperkingen, een vrouw 70,7 jaar. Het ziekteverzuim onder vrouwelijke werknemers – verlof wegens zwangerschap en bevalling niet meegerekend – ligt hoger dan bij mannelijke werknemers. 

Vrouwen in alle leeftijdsgroepen hebben meer lichamelijke beperkingen dan mannen, behalve in de leeftijdsgroep 12 tot 20 jaar. Dit terwijl mannen er gemiddeld wel een ongezondere levensstijl op nahouden: ze drinken en roken meer en hebben vaker overgewicht. Mannen voldoen wel vaker dan vrouwen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen.

Niet alleen hebben vrouwen meer last van fysieke beperkingen, ook psychisch zijn vrouwen ongezonder dan mannen. 14 procent van de vrouwen van 12 jaar en ouder voelt zich psychisch ongezond, ­tegenover 9 procent van de mannen.

Lees ook:

Jonge vrouw met kanker levert veel inkomen in

Jonge vrouwen gaan er qua inkomen relatief veel op achteruit na een kankerdiagnose vergeleken met niet-kankerpatiënten. Dat blijkt uit een data-onderzoek van Deloitte en Amsterdam UMC.

Iets meer vrouwen onder de topverdieners

Langzaam kruipt het aandeel vrouwelijke topverdieners bij grote bedrijven omhoog. Maar echt evenwichtig is de verdeling nog lang niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden