Emancipatie van homo's nog lang niet voltooid

Giovanni Nijenhuis (witte jas) met zijn partner trouwen vandaag in deze kleding. Foto: Arie Kievit

Elk jaar trouwen ongeveer 1200 homostellen, maar ondertussen groeit geweld tegen homo's.


In een sfeer van trots en optimisme sloot burgemeester Job Cohen vandaag precies tien jaar geleden in het Amsterdamse stadhuis het eerste huwelijk tussen twee vrouwen en drie mannenstellen. "Dit is de voltooiing van de juridische gelijkstelling van homo's en hetero's", juichte hoogleraar homostudies Rob Tielman. "De maatschappelijke emancipatie is nog niet zover, maar die zal zeker volgen." Heeft hij gelijk gekregen?

Onomstreden was het homohuwelijk tien jaar geleden niet. Op de septemberdag in 2000 dat het parlement in meerderheid akkoord ging met het voorstel van het tweede paarse kabinet (PvdA, VVD en D66) spraken voorstanders enthousiast van een mijlpaal, en een triomf voor de gelijkberechtiging en gelijke behandeling. De christelijke partijen, een minderheid van CDA, SGP, GPV en RPF, ervoeren die dag eerder als een zwarte dag. "Voor veel mensen zal het huwelijk het huwelijk niet meer zijn", vreesde Clemence Ross van het CDA, de partij die overigens drie voorstemmers in haar gelederen bleek te tellen, en later een kamerlid (Ger Koopmans) dat met zijn vriend in het huwelijksbootje stapte uit protest tegen kritiek van de paus op het homohuwelijk.

De christelijke partijen moesten zich destijds dan wel neerleggen bij het homohuwelijk, in de jaren daarna voerden zij een felle strijd voor de weigerambtenaren, de trouwambtenaren die wegens gewetensbezwaren geen homohuwelijk wensen te voltrekken. Als staatssecretaris van justitie had Cohen daar in 2000 een praktische oplossing voor: weigeren mocht, maar alleen als de gemeente iemand anders regelde die in kon springen.

De weigerambtenaren kregen van het vierde kabinet-Balkenende, waarin de PvdA samenwerkte met CDA en ChristenUnie, expliciet bescherming en dat leidde andermaal tot fel verzet van de homobeweging. Die ziet in de uitzondering voor ambtenaren de bevestiging dat homoseksuelen toch anders worden behandeld dan hetero's.

Het recht voor scholen om, onder voorwaarden, docenten te weigeren vanwege hun seksuele geaardheid is de homobeweging al net zo'n doorn in het oog. Dat zij vanwege godsdienstige gronden bij de rechter gehoor vinden, kan de homobeweging moeilijk zien als een teken van maatschappelijke emancipatie en acceptatie.

De tegenwind kwam en komt ook uit islamitische hoek. Het sprekendste voorbeeld is ongetwijfeld de Rotterdamse imam El Moumni die homoseksualiteit, vlak voor de aanslagen op de Twin Towers, een besmettelijke ziekte noemde. Zijn uitspraken zorgden voor een fel debat over de verhouding tussen vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst en gelijke behandeling. In de rechtzaal eindigde dat in vrijspraak voor El Moumni.

De imam zei er destijds bij dat de islam geweld tegen homo's verbiedt, maar ondertussen worden steeds meer incidenten gemeld. In Amsterdam hebben homo's het meeste last van Marokkaanse jongens, maar belangenvereniging COC wees er onlangs nog op dat ook autochtone jongeren zich schuldig blijven maken aan geweld en pesterijen. In Utrecht is er een Gay Alert ingesteld, waar incidenten kunnen worden gemeld, in Amsterdam kunnen slachtoffers aangifte doen bij een speciaal homonetwerk van de politie.

Het verzet uit religieuze hoek - maar ook daarbuiten - tegen gelijke behandeling maakt dat voor de homobeweging de maatschappelijke emancipatie nog niet voltooid is. Tegelijkertijd zijn sinds 1 april 2001 elk jaar rond de twaalfhonderd homostellen getrouwd, verspreid over heel Nederland. Ook negen andere landen kennen nu het homohuwelijk. "Het opengestelde huwelijk werd ons mooiste exportproduct", stelde de voorzitter van het COC gisteren vast in een open brief, die gelet op de maatschappelijke realiteit, niet anders kon zijn dan een mengeling van bezorgdheid en trots

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden