Elvis kan gelovigen een emotionele impuls geven

The King zou vandaag 72 geworden zijn. De muziek van Elvis Presley is, 30 jaar na zijn dood, nog springlevend. Predikant Fred Omvlee onderzoekt wetenschappelijk hoe Elvis Presley ons ’religieus voedt’.

’Elke week liet ik een gospel van Elvis horen, dat was mijn handelsmerk”, zegt Fred Omvlee. Ruim vier maanden zat hij als krijgsmachtpredikant in Afghanistan. Volgens mollah Fred hebben soldaten daar hun emoties ’in de koelkast staan’, maar tijdens kerkdiensten ’komen de tranen’.

Maar niet alleen in den vreemde is dat het effect van de combinatie popmuziek en religie. Omvlee werkt aan een dissertatie (’klaar in 2010’) over de ’missionaire betekenis van het culturele fenomeen Elvis Presley’. „Daar is wetenschappelijk nauwelijks aandacht aan besteed.”

Omvlee organiseerde in september 2006 een uitverkochte Elvis-kerkdienst in het Amsterdamse Paradiso. Hij diept een paar e-mails op van bezoekers. Een katholieke vrouw, al jaren ’niet actief gelovig’, vond het een „geweldige ervaring, samen met zoveel andere Elvisliefhebbers, in woord en vooral gezang deze dienst mee te mogen maken. Op deze manier wordt geloven weer een fijne en levende weg”. Een meisje van zestien vraagt of Omvlee haar wil dopen. Haar ouders vinden het ’raar’ dat ze in God gelooft, en al helemaal dat ze gedoopt wil worden.

Er was ook kritiek, zegt Omvlee. Een orthodoxe broeder vond dat het te veel over Elvis ging, te weinig over Jezus.

Dat vond Presley zelf óók, zegt Omvlee. „Elvis zei vaak dat niet hij The King was, maar Jezus.”

De hypothese voor Omvlees onderzoek is dat Elvis zijn publiek ’religieus voedt’. Niet alleen door de meer dan honderd gospels die hij zong, maar ook door zijn levensloop. „Popster Bono noemt Elvis een moderne David. Dat klopt. De oudtestamentische koning koning David was een oogappel van God, een diepgelovig mens met een liederlijke kant, hij volgde zijn lusten, ging vreemd, hij zong, danste en dichtte psalmen. Elvis was The King, een diepgelovige icoon die toegaf aan kinderlijke zelfzucht, die amfetaminen slikte en scheidde. Hij vond zijn gospels een betere vertolking van zijn boodschap dan de rock-’n-rollnummers. Hij bezingt zijn geloof en wanhoop, net als in de psalmen de profundis, uit de diepten.”

De blanke Elvis Presley hield er een ’zwarte theologie’ op na, zegt Omvlee. „Niet heel doordacht of gesystematiseerd, maar wel met een geïntegreerde mix van zonde, seks en religie. Elvis is een uitbarsting van leven”, zegt Omvlee. In zijn onderzoek wil hij vaststellen (’dat wordt nog moeilijk’) of Nederlanders zich daar net zo door aangesproken voelen als hij zelf. „Ik ben door en door Nederlander, maar Elvis geeft mijn geloof een emotionele impuls.”

Dat Elvis Presley een typisch Amerikaans fenomeen is, een beetje vreemd aan de Hollandse nuchterheid, bestrijdt Omvlee. „We zijn emotioneler dan we denken. De Nederlander is in een halve eeuw ook veel Amerikaanser geworden.”

Omvlees favoriete Elvisgospel is How Great Thou Art. „Het was zijn eigen lievelingslied, afkomstig uit Europa, van Zweedse origine. Tijdens optredens liet hij het achtergrondkoortje zingen. Hij werd dan op het podium even kerkganger in zijn eigen show.”

Elviskerkdienst gehouden op 24 september 2006 in Paradiso, te bekijken op www.elvisgospel.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden